2026-cı il futbol üzrə dünya çempionatının finalını təsadüfi qarşılaşma adlandırmaq mümkün deyil. Həlledici oyunda turnirdən əvvəl FIFA reytinqinin ilk iki pilləsində qərarlaşan komandalar üz-üzə gələcəklər: dünya və Cənubi Amerika çempionu Argentina ilə Avropa çempionu İspaniya.
Lakin bu final yalnız rəqiblərin yüksək statusu ilə maraqlı deyil. İki komandanı ortaq dil, baş tutmayan Finalissima, “Barselona”, İspaniyanın məşqçilik məktəbi və şəxsi görüşlərdəki demək olar ki, tam bərabərlik birləşdirir.
İdman.biz DÇ-2026 finalının əsas faktlarını və ən maraqlı süjet xətlərini təqdim edir.
1. İspaniya - Argentina arasında ilk final
İspaniya və Argentina daha əvvəl dünya çempionatının həlledici qarşılaşmasında heç vaxt üz-üzə gəlməyiblər.
Argentinalılar üçün bu, dünya çempionatlarında yeddinci final olacaq. Komanda 1978, 1986 və 2022-ci illərdə çempion olub, 1930, 1990 və 2014-cü illərin həlledici oyunlarında isə məğlubiyyətlə üzləşib.
İspaniya finala ikinci dəfə yüksəlib. “Qırmızı furiya” ilk dəfə 2010-cu ildə bu mərhələyə çatıb və şansından dərhal yararlanıb. Visente del Boskenin komandası Andres İnyestanın əlavə vaxtda vurduğu qol sayəsində Niderlanda qalib gəlib.
Beləliklə, Argentina dördüncü, İspaniya isə ikinci çempionluq ulduzu uğrunda mübarizə aparacaq.
2. 96 ildən sonra ilk tam ispandilli final
İki ölkəni təkcə futbol deyil, ispan dili də birləşdirir. Sonuncu dəfə iki ispandilli yığma dünya kubokunu 1930-cu ildə - turnirin tarixində keçirilən ilk finalda bölüşdürüb.
Həmin qarşılaşmada Uruqvay Montevideoda Argentinaya 4:2 hesabı ilə qalib gəlib.
Beləliklə, İspaniya - Argentina matçı 96 ildən sonra ilk ispandilli dünya çempionatı finalı və turnirin bütün tarixində belə ikinci həlledici qarşılaşma olacaq.
3. FIFA reytinqinin iki ən güclü komandası
Dünya çempionatından əvvəl Argentina FIFA reytinqində yenidən birinci pilləyə yüksəlmiş, İspaniya isə ikinci yerdə qərarlaşmışdı. Reytinqin növbəti rəsmi yenilənməsi finaldan bir gün sonraya nəzərdə tutulmuşdu.
Beləliklə, həlledici qarşılaşmada turnirə dünya futbolunun birinci və ikinci nömrələri kimi gələn iki komanda görüşəcək.
Reytinq baxımından daha məntiqli final afişası təsəvvür etmək çətindir.
4. Dünya çempionu Avropa çempionuna qarşı
Argentina turnirdə DÇ-2022 və Amerika Kuboku-2024-ün qalibi statusunda iştirak edir. İspaniya isə dünya çempionatına AVRO-2024-də qazandığı tituldan sonra gəlib.
Bu, Avropa və Cənubi Amerikanın hazırkı çempionlarının dünya çempionatının finalında ilk qarşılaşmasıdır. Buna görə həlledici oyun müəyyən mənada həm Finalissima, həm də dünya çempionatının finalını özündə birləşdirəcək. Lakin bu dəfə mübarizə qitələrarası kubok deyil, dünya futbolunun əsas mükafatı uğrunda gedəcək.
5. Baş tutmayan Finalissima
İspaniya və Argentina 2026-cı il martın 27-də Avropa və Cənubi Amerika çempionları arasında keçirilən Finalissima matçında qarşılaşmalı idilər.
Oyun əvvəlcə Argentinanın DÇ-2022-nin finalında qalib gəldiyi Qətərdəki “Lusail” stadionunda planlaşdırılmışdı. Daha sonra vəziyyət dəyişdiyinə görə Madrid də daxil olmaqla digər variantlar nəzərdən keçirilmişdi.
Lakin tərəflər münasib tarix müəyyənləşdirə bilmədilər. Argentina oyunun dünya çempionatından sonra keçirilməsini təklif etsə də, İspaniyanın təqvimində uyğun pəncərə tapılmadı. Nəticədə UEFA Finalissimanın ləğv olunduğunu rəsmən açıqladı.
Dörd ay sonra komandalar yenə də qarşılaşacaqlar - bu dəfə artıq dünya çempionatının finalında.
6. Argentina 64 ildən sonra titulu qoruyan ilk komanda ola bilər
Lionel Skaloninin komandası dörd il əvvəl dünya çempionu olub və indi titulunu qorumaqdan cəmi bir qələbə uzaqdadır.
Ardıcıl iki dünya çempionatında qalib gələn sonuncu yığma Braziliya olub. Cənubi amerikalılar bunu 1958 və 1962-ci illərdə bacarıblar. Ondan əvvəl isə İtaliya 1934 və 1938-ci illərdə ardıcıl çempionluqlar qazanıb.
Beləliklə, Argentina qalib gələcəyi halda tarixdə ardıcıl iki dünya çempionluğu qazanan üçüncü və son 64 ildə titulunu qorumağı bacaran ilk yığma olacaq.
7. Skaloni Vittorio Potsonun rekordunu təkrarlaya bilər
Argentinanın qələbəsi yalnız milli komandaya deyil, baş məşqçisinə də tarixi nailiyyət qazandıracaq.
İndiyədək ardıcıl iki dünya çempionatında qalib gələn yeganə baş məşqçi Vittorio Potso olaraq qalır. İtaliyalı mütəxəssis yığmasını 1934 və 1938-ci illərdə çempionluğa daşıyıb.
Skaloni bu nəticəyə çatan ikinci məşqçi ola bilər. Üstəlik, o, hər iki titulu 50 yaşına çatmamış qazanmaq imkanına malikdir.
8. Müəllim şagirdə qarşı - sadəcə gözəl metafora deyil
Luis de la Fuente həqiqətən Lionel Skaloninin müəllimi olub.
Argentinalı futbolçu karyerasını başa vurduqdan sonra İspaniyada məşqçilik təhsili alıb və İspaniya Kral Futbol Federasiyasının Milli Məşqçilər Məktəbində UEFA Pro lisenziyası əldə edib. De la Fuente həmin kursda taktika və oyun sistemlərindən dərs deyib.
Təlim iştirakçılarının xatirələrinə görə, Skaloni adətən birinci sırada əyləşir, dərsləri diqqətlə dinləyir və materialı ətraflı şəkildə qeyd edirdi. Onunla birlikdə sabiq argentinalı qapıçı Leo Franko da təhsil alırdı.
Sonradan onların münasibətləri “müəllim - tələbə” çərçivəsindən kənara çıxıb. Argentina Qətərdə dünya çempionu olduqdan sonra de la Fuente milli komanda ilə bağlı məsələləri Skaloni ilə müzakirə edib və ondan məsləhətlər alıb.
İndi keçmiş tələbə ilə onun müəllimi dünya çempionatının finalında qarşılaşacaqlar.
9. Çempionu yenə yerli məşqçi müəyyənləşdirəcək
İspaniyaya ispaniyalı Luis de la Fuente, Argentinaya isə argentinalı Lionel Skaloni rəhbərlik edir.
Bu, dünya çempionatlarının unikal ənənəsini davam etdirir: turnirin bütün tarixində heç bir yığma əcnəbi baş məşqçinin rəhbərliyi altında dünya kubokunu qazanmayıb.
Finalda kim qalib gəlsə də, çempion yenə öz ölkəsindən olan mütəxəssisin rəhbərliyi altında müəyyənləşəcək.
Bununla yanaşı, hər iki baş məşqçi uğura Avropanın nəhəng klublarındakı fəaliyyəti sayəsində gəlməyib. De la Fuente uzun illər İspaniyanın aşağı yaş qruplarından ibarət yığmalarında çalışıb. Skaloni isə Argentinanın başına əvvəlcə müvəqqəti və heç də birmənalı qarşılanmayan namizəd kimi gətirilmişdi.
10. Messi böyük futbolçuya çevrildiyi ölkəyə qarşı oynayacaq
Lionel Messi Rosarioda doğulsa da, 13 yaşında Barselonaya köçüb. O, “La Masiya” akademiyasından keçib və Avropadakı karyerasının demək olar ki, hamısını İspaniya çempionatında keçirib.
Argentinalı 2004-2021-ci illərdə “Barselona”nın əsas komandasında çıxış edib, on dəfə İspaniya çempionu, dörd dəfə Çempionlar Liqasının qalibi olub, klubun və La Liqanın tarixində ən çox qol vuran futbolçuya çevrilib.
Messinin İspaniya yığmasını təmsil etmək imkanı da olub. Lakin o, doğulduğu ölkənin milli komandasını seçib.
İndi son onilliklərin əsas argentinalı futbolçusu karyerasının ən mühüm oyunlarından birini futbolçu kimi formalaşdığı ölkənin yığmasına qarşı keçirəcək.
11. Messi Yamala qarşı - eyni akademiya və 20 illik fərq
Finalın əsas fərdi afişası Lionel Messi ilə Lamin Yamalın qarşıdurmasıdır.
Hər iki futbolçu “La Masiya”nın yetirməsidir. Messi “Barselona” tarixinin ən böyük dövrünü təmsil edir. Yamal isə klubun yeni nəslinin əsas simvolu hesab olunur.
Argentinalının 39, ispaniyalının isə 19 yaşı var. Onların arasında təxminən 20 illik fərq mövcuddur.
Messi altıncı dünya çempionatında iştirak edir. Yamal üçün isə bu, ilk mundialdır. Biri milli komandadakı unikal yolunun sonuna yaxınlaşır, digəri isə ən böyük futbol səhnəsində öz tarixini yenicə yazmağa başlayır.
12. Finaldan 19 il əvvəl çəkilən foto
Messi ilə Yamalın hekayəsi demək olar ki, kino süjetini xatırladan davam alıb.
2007-ci ildə 20 yaşlı Messi “Sport” qəzetinin “Barselona” və UNICEF-lə birgə təşkil etdiyi xeyriyyə fotosessiyasında iştirak edib. O, altı aylıq Lamin Yamal və onun anası ilə birlikdə foto çəkdirib.
Şəkillərdən birində Messi körpəni kiçik vannada çimizdirir.
Həmin vaxt heç kim 19 il sonra onların dünya çempionatının finalında rəqib olacağını təsəvvür edə bilməzdi.
13. Şəxsi görüşlərdə demək olar ki, tam bərabərlik
Finala qədər İspaniya və Argentina 14 dəfə qarşılaşıblar.
Hər iki yığma altı qələbə qazanıb, daha iki oyun heç-heçə başa çatıb. İspaniya 19, Argentina isə 18 qol vurub.
Lakin dünya çempionatlarında komandalar cəmi bir dəfə üz-üzə gəliblər. 1966-cı ildə Argentina 2:1 hesabı ilə qalib gəlib. Luis Artime ilk və həlledici qolları vuraraq dubl edib, İspaniyanın yeganə qoluna isə Pirri imza atıb.
Dünya çempionatındakı ilk görüşdən 60 il sonra komandalar ikinci dəfə qarşılaşacaqlar - bu dəfə finalda.
14. Madriddəki 1:6-dan dünya çempionatının finalına
Rəqiblərin son oyunu 2018-ci ilin martında keçirilib və İspaniyanın bu qarşıdurma tarixindəki ən böyük qələbəsi ilə başa çatıb - 6:1.
İsko het-trik edib, Argentinanın yeganə qolunu isə Nikolas Otamendi vurub. Messi zədə səbəbindən qarşılaşmanı buraxıb və oyunu tribunadan izləyib.
Lakin həmin darmadağının indiki finalla demək olar ki, əlaqəsi yoxdur. O vaxt Argentinanı Xorxe Sampaoli, İspaniyanı isə Xulen Lopetegi çalışdırırdı. Skaloni və de la Fuente hələ milli komandaların baş məşqçisi deyildilər.
Bu, İspaniya və Argentinanın indiki versiyalarının ilk qarşılaşması olacaq.
15. Turnirin ən güclü hücumu demək olar ki, keçilməz müdafiəyə qarşı
Argentina finala dünya çempionatının ən məhsuldar komandası kimi çıxır. Yığma yeddi matçda 19 qol vurub - hər oyuna orta hesabla 2,71 qol.
Argentinalıların gözlənilən qollar göstəricisi 15,38 xG təşkil edir. Bu rəqəm komandanın yüksək nəticəliliyinin yalnız yaxşı realizasiya ilə deyil, həm də çoxsaylı və keyfiyyətli qol imkanları yaratması ilə bağlı olduğunu göstərir.
İspaniya 13 qol vurub, lakin komandanın əsas üstünlüyü müdafiəsidir. De la Fuentenin yetirmələri yeddi matçda cəmi bir qol buraxıb və altı dəfə qapısını toxunulmaz saxlayıb.
Bu, sadəcə təsirli müqayisə deyil. Finalda həqiqətən turnirin ən güclü hücumu ilə ən etibarlı müdafiəsi üz-üzə gələcək.
16. İspaniyanın nəzarəti Argentinanın sonluqlarına qarşı
İspaniya matçı ilk dəqiqələrdən öz nəzarətinə almağa çalışır. Komanda topa sahib olur, meydanı cinahlar üzrə genişləndirir, rəqibin pressinqindən inamla çıxır və tədricən onun hücum üçün istifadə edə biləcəyi boşluqları azaldır.
Rodrinin statistikası bunu aydın şəkildə göstərir. Finaldan əvvəl o, turnirdə hamıdan çox - 648 ötürmə edib və onların 93 faizini dəqiq yerinə yetirib. İspaniya millisinin kapitanı qət etdiyi məsafəyə görə də lider olub - 83 kilometrdən çox.
Argentina isə fərqli şəkildə oynayır. Skaloninin komandası görüşün gedişində oyun planını dəyişməyi bacarır və rəqib yorulduqda və ya özünəinamını itirməyə başladıqda xüsusilə təhlükəli olur.
Argentinalılar pley-offun bütün dörd matçında ağır mübarizədən sonra nəticə əldə ediblər:
- Kabo-Verdeni əlavə vaxtda 3:2 hesabı ilə məğlub ediblər;
- Misirlə oyunda 0:2 hesabından geri dönərək son dəqiqələrdə vurulan qolla 3:2 qalib gəliblər;
- İsveçrəni əlavə vaxtda 3:1 hesabı ilə üstələyiblər;
- İngiltərə ilə yarımfinalda 85-ci dəqiqədə hesabı bərabərləşdirib, əlavə olunmuş vaxtda qələbə qolunu vurublar - 2:1.
Buna görə finalın əsas intriqası yalnız Messi ilə Yamalın qarşıdurmasından ibarət deyil. İspaniya oyundakı üstünlüyünü Argentina üçün ən rahat mərhələ başlamazdan əvvəl nəticəyə çevirməlidir.
Təsadüfi finalçılar yoxdur
İspaniya və Argentina həlledici qarşılaşmaya fərqli yollarla gəliblər. De la Fuentenin komandası rəqibləri nəzarətdə saxlayıb, demək olar ki, qol buraxmayıb və favorit statusunu ardıcıl şəkildə təsdiqləyib. Skaloninin yetirmələri isə dəfələrlə çətin vəziyyətə düşsələr də, hər dəfə matçların sonlarında əlavə güc tapmağı bacarıblar.
İspaniya yeni çempionluq dövrünün əsasını qoya və Avropa çempionatındakı zəfərinə dünya titulunu əlavə edə bilər. Argentina isə 64 ildən sonra dünya kubokunu qoruyan ilk komanda ola bilər. Skaloni də 1938-ci ildən bəri heç kimin təkrarlaya bilmədiyi rekorda şərik çıxmaq imkanına malikdir.
FIFA reytinqinin ilk iki komandası, iki yerli baş məşqçi, iki ispandilli futbol mədəniyyəti, baş tutmayan Finalissima və “Barselona”nın iki nəslinin simvolik görüşü - tarixi final üçün burada hər şey var.
İndi yalnız hansı futbol fəlsəfəsinin daha güclü olduğunu müəyyənləşdirmək qalır: ilk dəqiqədən oyunu idarə edən İspaniya, yoxsa qarşılaşmanın ən gərgin anlarında taleyini həll etməyi bacaran Argentina.
