Futbol üzrə 2026-cı il dünya çempionatında həlledici mərhələyə dörd komanda qalıb və finalın dörd mümkün ssenarisi formalaşıb. İlk yarımfinalda İspaniya Fransa ilə, ikinci yarımfinalda isə Argentina İngiltərə ilə qarşılaşacaq.
İdman.Biz xəbər verir ki, yarımfinalçıların tərkibi həm status, həm də tarix baxımından demək olar ki, ideal mənzərə yaradır. Qalan dörd komandanın hamısı daha əvvəl dünya çempionu olub və birlikdə yeddi dəfə Dünya Kubokunu qazanıb.
Argentina üç dəfə – 1978, 1986 və 2022-ci illərdə dünya çempionu olub. Fransa 1998 və 2018-ci illərdə bu titula yiyələnib. İngiltərə yeganə çempionluğunu 1966-cı ildə, İspaniya isə 2010-cu ildə əldə edib.
Bununla yanaşı, yarımfinalçıları fərqləndirən daha bir məqam var. Bu mərhələyə təkcə futbolun ən titullu komandaları deyil, həm də FIFA-nın hazırkı reytinqində ilk dörd pillədə qərarlaşan millilər yüksəlib. Fransa birinci, Argentina ikinci, İspaniya üçüncü, İngiltərə isə dördüncü yerdədir. Beləliklə, uzun illərdən sonra ilk dəfə dünya çempionatının həlledici mərhələsi FIFA reytinqi ilə demək olar ki, tam üst-üstə düşür.
Finalın dörd mümkün variantının hər biri özünəməxsus tarixə malikdir. Onlardan biri AVRO-2024-ün finalını təkrarlaya, digəri DÇ-2022-nin unudulmaz həlledici görüşünü yenidən gündəmə gətirə bilər. Üçüncü ssenari baş tutmayan Finalissimanı əvəz edəcək, dördüncüsü isə dünya və Avropa çempionatlarının heç birində indiyədək baş verməyən final olacaq.
Əlavə maraq doğuran məqamlardan biri də bombardirlər yarışıdır. Lionel Messi və Kilian Mbappe yarımfinal mərhələsinə 8 qolla gəliblər və siyahıya birlikdə başçılıq edirlər. Buna görə də Fransa - Argentina finalı baş tutarsa, bu, təkcə son dünya çempionatının finalının təkrarı deyil, həm də turnirin iki ən məhsuldar futbolçusunun yeni qarşıdurması olacaq.
İspaniya – İngiltərə: Berlinin revanşı
İspaniya və İngiltərə yarımfinaldakı rəqiblərini məğlub etsələr, DÇ-2026-nın finalı AVRO-2024-ün həlledici oyununu təkrarlayacaq.
2024-cü il iyulun 14-də komandalar Berlin Olimpiya Stadionunda qarşılaşmışdılar. Niko Uilyams İspaniyanı hesabda önə çıxarmış, Koul Palmer tarazlığı bərpa etmişdi. Lakin 86-cı dəqiqədə Mikel Oyarzabalın qolu ispanlara 2:1 hesablı qələbə qazandırmışdı.
"Qırmızı furiya" bununla Avropa çempionu adını rekord sayda – dördüncü dəfə qazanmışdı. İngiltərə isə ardıcıl ikinci dəfə AVRO-nun finalında məğlub olmuşdu.
İki ildən sonra ingilislər həmin məğlubiyyətin əvəzini çıxmaq imkanı əldə edə bilərlər. Bu dəfə söhbət Avropa çempionatından yox, dünya futbolunun ən vacib oyunundan gedəcək. İspaniya üçün isə bu görüş Berlindəki qələbənin təsadüf olmadığını sübut etmək imkanı olacaq.
Beləliklə, AVRO-2024 İspaniya – İngiltərə finalı ilə başa çatdığı kimi, DÇ-2026 da eyni cütün qarşılaşması ilə yekunlaşa bilər.
Hər iki komanda ikinci dünya çempionluğu uğrunda mübarizə aparacaq. İspaniya 2010-cu ildən sonra yenidən Dünya Kubokunu qazanmağa çalışacaq. İngiltərə isə 1966-cı ildən bəri həsrətində olduğu titulu geri qaytarmaq istəyəcək.
Fransa – Argentina: Qətər finalının davamı
Mümkün finallar arasında ən səs-küylü variant Fransa ilə Argentina arasındakı qarşılaşmadır.
Məhz bu komandalar 2022-ci il dekabrın 18-də Lusaildə dünya çempionluğu uğrunda mübarizə aparmışdılar. Argentina 2:0 hesabı ilə öndə olsa da, Mbappenin dublu Fransanı oyuna qaytarmışdı. Əlavə vaxtda komandalar daha iki qol vurmuş, Messi dubla, Mbappe isə het-trikə imza atmışdı.
3:3 hesabı ilə başa çatan oyunda Argentina penaltilər seriyasında 4:2 qalib gələrək üçüncü dəfə dünya çempionu olmuşdu.
Dörd il sonra həmin final ABŞ-da yenidən təkrarlana bilər. Üstəlik, Qətərdəki finalın əsas qəhrəmanları yenə ön plandadır. Messi və Mbappe bu mundialda da hərəyə 8 qol vuraraq bombardirlər siyahısına başçılıq edirlər.
Beləliklə, bu final bir neçə qarşıdurmanı eyni anda özündə birləşdirəcək: son dünya çempionu son finalçıya qarşı, Messi Mbappeyə qarşı və "Qızıl buts" uğrunda yarışın iki lideri üz-üzə.
Fransa 2022-ci ildə penaltilərdə əldən verdiyi titulu geri qaytarmağa çalışacaq. Argentina isə Dünya Kubokunu qoruyaraq, 1958 və 1962-ci illərdə bunu bacaran Braziliyadan sonra ardıcıl iki dünya çempionluğu qazanan ilk komanda olmaq istəyəcək.
Qələbə Argentinaya dördüncü dünya çempionluğunu qazandıracaq və bu göstəricidə Almaniya ilə İtaliyaya çatdıracaq. Fransa isə uğur qazanacağı halda üçüncü dəfə dünya çempionu olacaq və kubokların sayına görə Argentinaya yetişəcək.
İspaniya – Argentina: baş tutmayan "qitə çempionlarının qarşıdurması"nın əvəzi
İspaniya ilə Argentina arasında mümkün final dünya və ya Avropa çempionatının həlledici oyununun təkrarı olmayacaq. Lakin bu qarşılaşmanın özünəməxsus tarixi var.
AVRO-2024-ün qalibi İspaniya ilə Amerika Kuboku-2024-ün qalibi Argentina Finalissimada qarşılaşmalı idi. Lakin həmin oyun keçirilmədi.
İndi isə dünya çempionatı azarkeşlərə həmin qarşılaşmanı daha böyük mükafat uğrunda təqdim edə bilər.
Komandalar mundial tarixində cəmi bir dəfə – 1966-cı ilin qrup mərhələsində üz-üzə gəliblər. Həmin görüşdə Argentina 2:1 hesabı ilə qalib gəlib.
Bu səbəbdən mümkün final İspaniya ilə Argentina arasında son 60 ildə dünya çempionatlarındakı ilk qarşılaşma olacaq.
Bu görüş həm də futbol məktəblərinin və nəsillərin qarşıdurması kimi diqqət çəkəcək: hazırkı dünya çempionu Lionel Messinin komandası Avropa çempionu və Lamin Yamalın liderlik etdiyi İspaniya ilə üz-üzə gələcək.
Argentina dördüncü, İspaniya isə ikinci dünya çempionluğu uğrunda mübarizə aparacaq. Eyni zamanda qarşılaşacaq komandalar FIFA reytinqində ikinci və üçüncü yerləri tuturlar.
Fransa – İngiltərə: tarixdə ilk belə final
Tarixi baxımdan ən yeni ssenari Fransa ilə İngiltərə arasındakı finaldır.
Bu komandalar nə dünya, nə də Avropa çempionatlarının finalında indiyədək heç vaxt qarşılaşmayıblar.
Onların dünya çempionatlarında yolları üç dəfə kəsişib. İngiltərə DÇ-1966 və DÇ-1982-nin qrup mərhələlərində qalib gəlib. Son görüş isə DÇ-2022-nin 1/4 finalında keçirilib. Fransa 2:1 hesabı ilə qalib gəlib, Harri Keyn isə oyunu əlavə vaxta daşıya biləcək penaltini qaçırıb.
Avropa çempionatlarında da bu komandalar finalda üz-üzə gəlməyiblər.
Bu səbəbdən DÇ-2026-nın mümkün finalı tamamilə yeni tarix yazacaq. İngiltərə ikinci dünya çempionluğu və 60 illik həsrətə son qoymaq uğrunda mübarizə aparacaq. Fransa isə ardıcıl üçüncü dünya çempionatı finalına yüksələrək yeni uğura imza atmağa çalışacaq.
İngilislər üçün bu, həm də Qətərdəki məğlubiyyətin əvəzini çıxmaq şansı olacaq. FIFA reytinqinə əsasən isə finalda dünyanın birinci və dördüncü komandaları qarşılaşacaq.
Yeddi titul və FIFA reytinqinin ilk dördlüyü
DÇ-2026-nın yarımfinalçıları təsadüfi komandalar deyil. Bu mərhələyə dünya çempionu olmuş dörd millinin hamısı yüksəlib. Onlar birlikdə yeddi dəfə Dünya Kubokunu qazanıblar.
Bundan başqa, yarımfinala yüksələn komandalar FIFA reytinqinin də ilk dörd pilləsində qərarlaşıblar: Fransa, Argentina, İspaniya və İngiltərə.
Tarixi nailiyyətlərlə hazırkı güc nisbətinin belə üst-üstə düşməsi dünya çempionatının həlledici mərhələsini daha da maraqlı edir. Finalda hansı cütlük oynayacağından asılı olmayaraq, azarkeşləri keçmiş dünya çempionları və futbol elitasının nümayəndələri arasında möhtəşəm qarşılaşma gözləyir.
Mümkün dörd finalın hər biri fərqli tarix və fərqli süjet vəd edir:
İspaniya – İngiltərə – AVRO-2024 finalının təkrarı və Berlin məğlubiyyətinin revanşı.
Fransa – Argentina – DÇ-2022-nin əfsanəvi finalının yeni seriyası, Messi ilə Mbappenin növbəti dueli.
İspaniya – Argentina – baş tutmayan Finalissimanın Dünya Kuboku uğrunda keçiriləcək versiyası.
Fransa – İngiltərə – nə dünya, nə də Avropa çempionatlarında indiyədək baş tutmamış ilk final.
Beləliklə, yarımfinal oyunları təkcə finalçıları müəyyənləşdirməyəcək. Onlar həm də iyulun 19-da dünya futbolunun hansı hekayəni yazacağını müəyyən edəcək: revanşın, təkrarın, yarımçıq qalmış qarşıdurmanın, yoxsa tamamilə yeni bir tarixin.
