Fransa millisi futbol üzrə dünya çempionatlarında qazandığı möhtəşəm nəticələri artıq adi hala çevirir. DÇ-2026-nın 1/4 finalında Mərakeş üzərində 2:0 hesablı qələbə Didye Deşamın komandasını ardıcıl üçüncü dəfə yarımfinala yüksəltdi və bir daha təsdiqlədi ki, müasir beynəlxalq futbolun ən sabit komandası məhz Fransadır.
İdman.Biz xəbər verir ki, fransızlar hər iki qolu fasilədən sonra vurublar. İlk hissədə penaltini dəqiq yerinə yetirə bilməyən Kilian Mbappe oyunun 60-cı dəqiqəsində hesabı açıb, altı dəqiqə sonra isə Usman Dembele qalib məsələsini birdəfəlik həll edib. Mərakeş isə matç ərzində qapıya ilk və yeganə dəqiq zərbəsini yalnız 84-cü dəqiqədə endirib. Fransa üçün bu görüş cari turnirin pley-off mərhələsində ardıcıl üçüncü oyunu olub ki, komanda qol buraxmadan başa vurub.
Üç dünya çempionatı - üç yarımfinal
Bu qələbənin əhəmiyyəti bir matçın nəticəsindən qat-qat böyükdür. Fransa ardıcıl üçüncü dünya çempionatında yarımfinala yüksəlib:
- 2018-ci ildə komanda dünya çempionu olub;
- 2022-ci ildə finala yüksələrək Argentinaya penaltilər seriyasında uduzub;
- 2026-cı ildə isə yenidən ən güclü dörd komanda sırasına düşüb.
Bu, sadəcə sabitlik deyil, dünya futbolunda son dərəcə nadir rast gəlinən nailiyyətdir. Fransa tarixdə ardıcıl üç dünya çempionatında ən azı yarımfinala yüksələn cəmi üçüncü millidir.
Daha əvvəl buna 1994, 1998 və 2002-ci illərdə yarımfinala yüksələn Braziliya, həmçinin 2002-2014-cü illər arasında ardıcıl dörd dəfə yarımfinal oynayan Almaniya nail olub.
İndi Fransa Almaniyanın rekordunu təkrarlamaqdan cəmi bir dünya çempionatı uzaqlıqdadır. Lakin artıq bu gün tam mənada Fransa dövründən danışmaq olar. Son üç dünya çempionatında komanda ən azı 21 oyun keçirib, hər turnirin həlledici həftəsinə qədər irəliləyib və heç vaxt yarımfinaldan əvvəl mübarizəni dayandırmayıb.
Xüsusilə diqqətçəkən məqam odur ki, Fransa heyətini yenilədiyi dövrdə də bu sabitliyi qoruyub saxlayır. Müdafiəçilər, yarımmüdafiəçilər və Mbappenin hücumdakı tərəfdaşları dəyişir, amma sistem işləməyə davam edir. Fransa sürət, topa nəzarət, geniş heyət, standart vəziyyətlər və ya risk etmədən praqmatik futbol hesabına qələbə qazana bilir.
Məhz buna görə də belə uğurları artıq yalnız istedadlı nəslin mövcudluğu ilə izah etmək getdikcə çətinləşir.
Mərakeş yenə 0:2 hesabı ilə dayandırıldı
Mərakeş millisi üçün bu məğlubiyyət ağrılı xatirə idi. Ardıcıl ikinci dünya çempionatında məhz Fransa Şimali Afrika təmsilçisinin yolunu kəsdi və hər iki halda eyni hesab qeydə alındı.
2022-ci il dekabrın 14-də fransızlar Qətərdə keçirilən dünya çempionatının yarımfinalında Mərakeşi 2:0 hesabı ilə məğlub etmişdilər. Həmin görüşdə Teo Ernandes və Randal Kolo Muani fərqlənmişdi. Mərakeş topa daha çox sahib olmuş, təzyiq göstərmiş və təhlükəli epizodlar yaratmışdı. Lakin Fransa bu təzyiqə tab gətirmiş və rəqibin səhvlərini cəzalandırmışdı.
Dörd il sonra tarix bu dəfə 1/4 finalda təkrarlandı. Yenə Fransa, yenə cavabsız iki qol və yenə də mərakeşlilərin pley-off oyunlarını idarə etməyi hamıdan yaxşı bacaran komandaya uduzması hissi.
Yeganə fərq ondadır ki, 2022-ci ildə Mərakeşin yarımfinala yüksəlməsi tarixi sensasiya hesab olunurdu. 2026-cı ildə isə komanda artıq tanınmış güc statusunda turnirə gəlmiş, Niderland və Kanadanı mübarizədən kənarlaşdırsa da, yenidən Fransa səddini aşa bilməyib.
Beləliklə, Mərakeş dünya çempionatlarında Fransa ilə keçirdiyi iki oyunda 180 dəqiqə ərzində bir dəfə də olsun fərqlənə bilməyib.
Mbappe Messiyə çatdı - indi hər ikisinin 20 qolu var
Fransanın uğurunun əsas siması yenə Kilian Mbappe oldu. Onun Mərakeşin qapısına vurduğu qol cari dünya çempionatında səkkizinci, dünya çempionatları tarixində isə 20-ci qolu olub.
Fransız hər iki göstərici üzrə Lionel Messiyə çatıb. DÇ-2026-da artıq hər iki superulduzun hesabında səkkiz qol var, dünya çempionatları tarixində isə hər ikisi 20 dəfə fərqlənib. 39 yaşlı argentinalı hələ İsveçrə ilə 1/4 final oyununa çıxacaq, Mbappe isə artıq yarımfinaldakı yerini təmin edib.
Bu rəqabət əvvəlki dünya çempionatının hekayəsini simvolik şəkildə davam etdirir. Qətərdə Mbappe turniri səkkiz qolla başa vuraraq "Qızıl buts"u qazanmışdı, Messi isə yeddi qol vurmasına baxmayaraq əsas kuboku əldə etmişdi.
İndi hər iki futbolçu dörd il əvvəlki göstəricisini təkrarlayıb, halbuki turnir hələ başa çatmayıb.
Fərq yaş və perspektivdədir. Messi altıncı və böyük ehtimalla son dünya çempionatını keçirir. Mbappenin isə cəmi 27 yaşı var. Nəzəri baxımdan o, daha azı iki dünya çempionatında oynaya və uzun illər qırılması çox çətin olacaq rekord müəyyənləşdirə bilər.
1/4 final başlamazdan əvvəl fransız hücumçunun dünya çempionatlarında 19 qolu var idi: bunlardan dördünü 2018-ci ildə, səkkizini 2022-ci ildə, yeddisini isə DÇ-2026-nın ilk oyunlarında vurmuşdu. Mərakeşə qol onun ümumi hesabını 20-yə çatdırdı.
Xüsusilə Mbappenin bu həddə çatma sürəti heyranedicidir. O, dünya çempionatlarında 20 oyun keçirən ən gənc futbolçu olub. Mərakeşlə görüş isə ona dünya çempionatlarında keçirdiyi oyunların sayına görə fransız futbolçular arasında Hüqo Lyorislə bərabərləşmək imkanı verib.
Mbappe artıq sadəcə Fransanın dünya çempionatları tarixində ən məhsuldar bombardiri deyil. O, tədricən özünəməxsus statistik dövr formalaşdırır.
Deşam məşqçi tarixini yenidən yazır
Lakin Fransanın uğurunu yalnız Mbappe ilə əlaqələndirmək çox sadə yanaşma olardı. Bu silsilənin əsas fiquru Didye Deşamdır.
O, Fransa millisini 2014, 2018, 2022 və 2026-cı illərdə dünya çempionatlarında çalışdırıb. Bu müddətdə Fransa yalnız bir dəfə - 2014-cü ildə gələcək çempion Almaniyaya 1/4 finalda uduzaraq yarımfinala yüksələ bilməyib.
Mərakeş üzərində qələbə Deşam üçün dünya çempionatlarında baş məşqçi kimi 20-ci, pley-off mərhələsində isə 10-cu qələbə olub. Hər iki göstərici rekord sayılır. Bundan başqa, fransız mundiallarda baş məşqçi kimi 25-ci oyununu keçirərək AFR millisinin əfsanəvi çalışdırıcısı Helmut Şönün göstəricisini təkrarlayıb.
Deşamın unikallığı ondadır ki, o, 1998-ci ildə komandanın kapitanı, 2018-ci ildə isə baş məşqçi kimi dünya çempionu olub. Əgər Fransa DÇ-2026-nı da qazansa, o, həm futbolçu, həm də ikiqat baş məşqçi kimi dünya çempionu olan nadir şəxsə çevriləcək.
Lakin daha vacib məqam başqadır: Deşam elə bir komanda qurub ki, o, demək olar, heç vaxt vəziyyətə nəzarəti itirmir.
Fransanı tez-tez ehtiyatlı oyununa və parlaq futbol nümayiş etdirməməsinə görə tənqid edirlər. Ancaq dünya çempionatlarında məhz bu praqmatizm onun əsas üstünlüyünə çevrilir. Komanda ərazi üstünlüyünü rəqibə verə, topa mənasız nəzarətdən imtina edə və oyunun müəyyən hissəsini az sayda qol epizodu ilə keçirə bilər. Amma demək olar ki, həmişə strukturunu qoruyur və həlledici zərbəni nə vaxt vuracağını dəqiq bilir.
Fransa təkcə hücum hesabına qalib gəlmir
Cari dünya çempionatı göstərir ki, "üçrənglilər" daha da universal komandaya çevrilirlər.
1/4 finala qədər Fransa turnirdə keçirdiyi beş oyunun hamısında qalib gəlib. Mərakeş üzərində qələbədən sonra bu seriya altı oyuna çatdı. Pley-off mərhələsində komanda ardıcıl olaraq İsveç, Paraqvay və Mərakeşi mübarizədən kənarlaşdırıb və onların heç birindən qol buraxmayıb.
Bununla yanaşı, heyətdə epizodu fərdi ustalıq hesabına həll edə bilən kifayət qədər hücumçu var: Mbappe, Dembele, Maykl Olise və Bredli Barkola. Olise 1/4 finaldan əvvəl turnirdə məhsuldar ötürmələrin sayına görə beş assistlə lider idi.
Beləliklə, demək olar ki, ideal balans yaranıb: komanda çempionatın ən güclü hücum xətlərindən birinə malikdir, amma həlledici oyunlarda ilk növbədə nizam-intizama və etibarlılığa söykənir.
Mbappe penaltini qaçıra bilər, amma yenə də sonradan qol vurur. Mərakeş uzun müddət minimal hesabla geri qala bilər, lakin bir neçə dəqiqə sonra ikinci qolu buraxır. Rəqib son hücuma ümid edə bilər, amma həmin vaxta qədər Fransa artıq məkanı və oyunun tempini tam nəzarətdə saxlayır.
Məhz uğursuz oyun hissələrini arxada qoymaq bacarığı çempion komandaları sadəcə istedadlı kollektivlərdən fərqləndirir.
Titulu çatışmayan futbol nəsli
Fransa artıq ən azı üçüncü yer uğrunda oyunu özünə təmin edib. Lakin bu komanda üçün finaldakı qələbədən başqa hər hansı nəticə çətin ki, tam uğur sayılsın.
2018-ci ildəki qızıl medaldan sonra 2022-ci ildə final məğlubiyyəti gəldi. İndi fransızların ardıcıl üçüncü dəfə final oynamaq şansı yaranıb. Dünya çempionatları tarixində yalnız AFR və Braziliya milliləri ardıcıl üç turnirdə finala yüksələ biliblər.
Bunun üçün Deşamın komandası yarımfinalda İspaniya və ya Belçikanı məğlub etməlidir.
Fransa artıq öz dövrünün ən böyük millilərindən biri hesab olunur. Lakin DÇ-2026-da qazanılacaq qələbə bu nəsli birdəfəlik futbol sülaləsinə çevirəcək: üç turnirdə iki çempionluq, ardıcıl üç final və dünya çempionatlarının yeni mütləq rekordçusu rolunda Mbappe.
Hələlik isə başqa bir faktı qeyd etmək olar. Rəqiblər dəyişir, turnir genişlənir, yeni iddiaçılar və yeni ulduzlar meydana çıxır, amma dünya çempionatının yarımfinalı yenə də Fransa ilə başlayır.
Əksər millilər üçün ən güclü dörd komanda sırasına yüksəlmək tarixi hadisə sayılır. Deşamın komandası üçün isə bu, getdikcə proqramın məcburi bəndinə çevrilir.
