Bazar günü, oktyabrın 4-də Bakıda Milli Gimnastika Arenasında dünya cüdosunda ilin əsas yarışı başlayır.
İdman.Biz xəbər verir ki, Azərbaycan millisi üçün evdə keçirilən dünya çempionatının əsas maraq doğuran məqamı ondan ibarətdir ki, kişilərin demək olar ki, bütün çəki dərəcələrində yüksək yerlər uğrunda mübarizəyə müdaxilə edə biləcək idmançılarımız mübarizə aparacaq.
IJF-nin aktual siyahısına əsasən, fərdi turnirdə 96 ölkədən 633 cüdoçu iştirak edəcək. Azərbaycanı təmsil edən 7 idmançı isə öz çəki dərəcələrində dünya reytinqinin ilk beşliyində yer alır. Balabəy Ağayev 60 kq-a qədər çəki dərəcəsində reytinqə başçılıq edir. Zəlim Tçkayev, Murad Fətiyev və Uşanqi Kokauri üçüncü, Ruslan Paşayev dördüncü, Əhməd Yusifov və Rəşid Məmmədəliyev isə beşinci pillədə qərarlaşıb.
Azərbaycanın heyətində 24 cüdoçu – 17 kişi və 7 qadın yer alıb. Federasiyanın ilkin heyətində 23 idmançı var idi. Lakin sonradan IJF-nin iştirakçılar siyahısında 63 kq-a qədər çəki dərəcəsində Anna Zaytseva da peyda olub.
Kişilər: 60 kq-a qədər – Balabəy Ağayev, Əhməd Yusifov; 66 kq-a qədər – Ruslan Paşayev, Turan Bayramov, Nizami İmranov; 73 kq-a qədər – Hidayət Heydərov, Rəşid Məmmədəliyev; 81 kq-a qədər – Zəlim Tçkayev, Ömər Rəcəbli, Vüsal Qələndərzadə; 90 kq-a qədər – Murad Fətiyev, Elcan Hacıyev, Süleyman Şükürov; 100 kq-a qədər – Zelim Kotsoyev; 100 kq-dan yuxarı – Uşanqi Kokauri, Kənan Nəsibov və Camal Qamzatxanov.
Qadınlar: 48 kq-a qədər – Şəfəq Həmidova və Könul Əliyeva; 52 kq-a qədər – Gültac Məmmədəliyeva; 57 kq-a qədər – Xədicə Qədəşova; 63 kq-a qədər – Hanna Zaytseva; 70 kq-a qədər – Südabə Ağayeva; 78 kq-dan yuxarı – Mədinə Kayşinova.
60 kq-a qədər: reytinqin ilk pilləsi, amma rahatlıq üçün əsas yoxdur
Kağız üzərində məhz bu çəki dərəcəsində Azərbaycanın mövqeyi ən əlverişli görünür. Balabəy Ağayev dünya çempionatına dünya reytinqinin lideri kimi gəlir. O, 2026-cı ildə Paris və Ulan-Batorda Böyük Dəbilqə turnirlərində qalib gəlib, Daşkənddə isə ikinci olub. Onunla yanaşı, dünya reytinqinin beşincisi Əhməd Yusifov da var. O, Daşkənddə Böyük Dəbilqənin qalibi olub, Çindao Qran-prisində isə bürünc medal qazanıb.
Lakin reytinqdə ilk pillədə olmaq heç də asan püşkatma demək deyil. Bakıya hazırkı dünya çempionu, yaponiyalı Ryuju Naqayama da gəlir. O, ötən il dünya çempionatında qızıl medal qazanıb, 2024-cü il Olimpiya Oyunlarında isə bürünc mükafat əldə edib. Bu mövsüm o, Ulan-Batorda Ağayevlə finalda qarşılaşıb və azərbaycanlı cüdoçu qalib gəlib. Bundan başqa, əsas təhlükələr sırasında reytinqin ikinci pilləsində qərarlaşan israilli İzak Aşpiz və rusiyalı Ayub Bliyev də var. Aşpiz bu il Macarıstan və Gürcüstandakı böyük turnirlərdə qalib gəlib, Bliyev isə Düşənbədə Böyük Dəbilqənin qalibi olub. Buna görə də 60 kq Azərbaycan üçün dünya çempionatına güclü mövqedən başladığı, lakin elə ilk gündən finala layiq səviyyədə rəqabətlə üzləşdiyi çəki dərəcəsidir.
66 kq-a qədər: yapon problemi ikiqat şəkildə
Çempionatın ulduzlarla zəngin çəki dərəcələrindən birini seçmək lazım gəlsə, 66 kq bu namizədlər sırasında mütləq yer alacaq.
Ruslan Paşayev dünya reytinqində dördüncü pillədədir və cari mövsümdə Yuxarı Avstriya Qran-prisində qalib gəlib, Parisdə isə bürünc medal qazanıb. Turan Bayramov yazda Tbilisidə keçirilən Böyük Dəbilqə turnirinin finalına qədər yüksəlib. Nizami İmranov da istənilən rəqib üçün problem yarada biləcək gücdədir.
Lakin burada əsas intriqa Yaponiya ilə bağlıdır. Takeşi Takeoka hazırkı dünya çempionu və dünya reytinqinin lideridir. O, 2026-cı ildə Paris və Ulan-Batorda qalib gəlib. Onunla yanaşı, Hifumi Abe də var. İkiqat Olimpiya və dördqat dünya çempionu hazırda reytinqdə yalnız beşinci pillədədir. Lakin bu, soyadının qarşısındakı rəqəmin real təhlükə barədə çox az məlumat verdiyi hallardan biridir. Abe cari mövsümdə iştirak etdiyi hər iki beynəlxalq yarışda – Daşkənd və Çindaoda qalib gəlib. Üstəlik, məhz Bakıda o, 2018-ci ildə dünya çempionu olub.
Reytinqin ikinci pilləsində qərarlaşan tacikistanlı Nurali Emoməli və rusiyalı Ramazan Abdullayevi də əlavə etsək, Paşayevin qızıl medal uğrunda tam real iddialara malik olduğu, lakin demək olar ki, istənilən 1/4 final qarşılaşmasının qızıl medal uğrunda döyüş təsiri bağışlaya biləcəyi çəki dərəcəsi ortaya çıxır.
73 kq-a qədər: Heydərov onu hamının tanıdığı yerə qayıdır
73 kq-a qədər çəki dərəcəsində Azərbaycanın eyni anda iki tamamilə fərqli variantı var. Rəşid Məmmədəliyev dünya reytinqində beşinci pillədədir və hazırda ən yaxşı formada olan azərbaycanlı cüdoçulardan biridir. Onun dünya çempionatından əvvəlki son böyük yarışı sentyabrda Budapeştdə keçirilən Böyük Dəbilqə turniri olub və o, yarışın qalibi olub. Yazda Məmmədəliyev Düşənbədə də üçüncü yeri tutmuşdu.
İkinci variant isə Hidayət Heydərovdur. Paris Olimpiadasının çempionu və 2024-cü ilin dünya çempionu bu mövsüm 81 kq-a qədər çəki dərəcəsində özünü sınamağa macal tapıb. Lakin dünya reytinqində 73 kq-a qədər çəki dərəcəsində 16-cı pillədə qalır və evdə keçirilən dünya çempionatında yenidən əsas çəkisində çıxış edəcək. O, hələ yazda Tbilisidə üçüncü olmuş və Avropa çempionatının finalına yüksəlmişdi.
Rəqabət də buna uyğundur. Tacikistanlı Mühiddin Əsədullayev Asiya çempionatında və Düşənbədə keçirilən Böyük Dəbilqə turnirində qazandığı qələbələrdən sonra dünya reytinqinə başçılıq edir. BƏƏ-ni təmsil edən Mahmadbek Mahmadbekov Parisdə qalib gəlib və dünyada üçüncü pillədə qərarlaşıb. Lakin reytinqdə daha aşağı pillələrdə qərarlaşan soyadlar xüsusilə təhlükəlidir: hazırkı dünya çempionu və Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı, fransalı Joan-Benjamin Qaba, həmçinin Tokio Olimpiadasının çempionu Laşa Şavdatuashvili.
Məhz belə idmançılara görə 73 kq turnirin ən gözlənilməz çəki dərəcələrindən birinə çevrilə bilər. Heydərov ilk səpələnənlər arasında deyil və bu o deməkdir ki, onun böyük qarşılaşması nəzəri olaraq yarımfinaldan xeyli əvvəl baş tuta bilər.
81 kq-a qədər: bəlkə də Azərbaycanın ən dərin heyəti
81 kq-da ev sahibi komandanın eyni anda üç ciddi variantı var. Zəlim Tçkayev dünya reytinqində üçüncüdür və çempionatın ikinci səpələnmiş idmançısıdır. O, 2026-cı ildə Çindaoda Qran-prinin qalibi olub, Parisdə ikinci, Avropa çempionatında isə üçüncü yeri tutub. Daha vacib məqam isə başqadır: Tskayev ənənəvi olaraq məhz Bakıda çox güclü çıxış edir – onun Bakıdakı Böyük Dəbilqə turnirlərində üç qələbəsi var.
Lakin onun arxasında dünya reytinqinin altıncısı Ömər Rəcəbli də var. O, fevralda Daşkənddə qalib gəlib, avqustun sonunda isə Lozannada keçirilən Böyük Dəbilqə turnirində bürünc medal qazanıb. Vüsal Qələndərzadə reytinqdə daha aşağı pillədə qərarlaşıb, lakin o da artıq yüksək səviyyəli turnirlərdə uzağa gedə bildiyini göstərib.
Bununla yanaşı, hazırkı dünya çempionu və reytinq lideri Timur Arbuzov zədə səbəbindən çempionatda iştirak etməyəcək. İlk baxışdan yol bir qədər açıq görünür. Praktikada isə bu, çətin ki, belə olsun.
İlk səpələnmiş idmançı kanadalı Fransua Qotye-Drapo olacaq. Onunla yanaşı yapon Yuhey Oino və belçikalı Mattias Kasse də var. Püşkatmadakı əsl "mina" isə Tato Qriqalaşvilidir. Gürcü hazırda ilk səpələnənlərdən xeyli uzaqdadır, lakin o, üçqat dünya çempionu, Paris Olimpiadasının gümüş mükafatçısı və 2025-ci il dünya çempionatının finalçısıdır. Belə rəqib erkən mərhələdə püşkatmanın istənilən hissəsini tamamilə dəyişə bilər.
90 kq-a qədər: Murao, iki Olimpiya çempionu və Azərbaycan üçlüyü
Böyük adların cəmləşməsi baxımından, bəlkə də ən qorxuducu mənzərə məhz burada görünür. Əsas istiqamət Sanşiro Muraodur. Yapon cüdoçu hazırkı dünya çempionu, reytinqin lideri və 2024-cü il Olimpiadasının gümüş mükafatçısıdır. Statistikası isə vəziyyəti daha da təsirli göstərir: 2023-cü il dünya çempionatından sonra beynəlxalq arenada cəmi bir dəfə – Olimpiya finalında məğlub olub. Murao bu mövsüm Ulan-Batorda Böyük Dəbilqənin qalibi olub.
Reytinqdə ikinci pillədə 2023-cü ilin dünya çempionu Luka Maisuradze qərarlaşıb. İlk onluqdan kənarda isə reytinqdəki mövqeyinə ümumiyyətlə ehtiyac olmayan başqa bir ad var – Laşa Bekauri. Gürcüstanlı cüdoçu son iki Olimpiya Oyunlarının qalibi olub. O, 2026-cı ildə artıq Daşkənddə keçirilən Böyük Dəbilqə turnirində ikinci yeri tutub.
Bu fonda Azərbaycanın mövqeyi heç də ümidsiz görünmür. Murad Fətiyev dünya reytinqində üçüncüdür, 2026-cı ildə Daşkənddə qalib gəlib, Ulan-Bator və Çindaoda keçirilən turnirlərdə isə bürünc medal qazanıb. Beynəlxalq Cüdo Federasiyası dünya çempionatından əvvəl onu birbaşa Muraonun əsas rəqibləri sırasına daxil edib.
Elcan Hacıyev də var – ötən dünya çempionatının bürünc mükafatçısıdır və hazırkı reytinqi onun real potensialından xeyli aşağıdır. Üçüncü iştirakçı isə 20 yaşlı Süleyman Şükürovdur. O, yalnız sentyabrda özü üçün yeni olan 90 kq-a qədər çəki dərəcəsində gənclər arasında Avropa çempionu olub. Onun üçün evdə keçirilən dünya çempionatı böyüklər arasında ilk ciddi sınaqdır. Lakin məhz belə iştirakçılar bəzən böyük turnirlərin əsas kəşfinə çevrilirlər.
100 kq-a qədər: Kotsoyev mövsümün ən "qaynar" cüdoçusuna qarşı
Zelim Kotsoyev dünya çempionatına qeyri-adi statusda gəlir. Qarşımızda hazırkı Olimpiya çempionu, 2024-cü ilin dünya çempionu və 2025-ci il dünya çempionatının bürünc mükafatçısı var. Lakin aktual reytinqdə o, yalnız 11-ci pillədədir. Bu isə yüksək səpələnmənin olmaması və potensial olaraq çox ağır püşkatma deməkdir.
Burada isə lider Jennaro Pirellidir. İtaliyalı demək olar ki, ideal mövsüm keçirir: o, Avropa çempionatında, eləcə də Macarıstan, Peru və Monqolustandakı turnirlərdə qalib gəlib. Fevralda Parisdə beşinci yeri tutduqdan sonra Pirelli beynəlxalq yarışlarda daha məğlub olmayıb və ilk dəfə dünya reytinqinin zirvəsinə yüksəlib.
Braziliyalı Leonardo Qonsalves – dünya reytinqinin ikincisi, rusiyalı Arman Adamyan və Olimpiadanın vitse-çempionu İlya Sulamanidze də var. Sonuncu 2026-cı ildə Lozannada Böyük Dəbilqənin qalibi olub, Ulan-Batorda isə bürünc medal qazanıb.
Yəni Kotsoyevin çempion statusu dəyişməz olaraq qalır, lakin yeni qızıl medal üçün ona həlledici qarşılaşmaya qədər ən azı bir, bəlkə də bir neçə dünya elitasının nümayəndəsini keçmək lazım gələcək.
100 kq-dan yuxarı: ev sahiblərinin üç şansı
Ağır çəkidə Azərbaycan heyətin maksimum dərinliyindən istifadə edir. Uşanqi Kokauri dünya reytinqində üçüncü, Kənan Nəsibov yeddinci, Camal Qamzatxanov isə 11-ci pillədə qərarlaşıb. Kokauri bu il Qazaxıstanda ikinci, Düşənbədə üçüncü olub, Nəsibov Daşkənddə Böyük Dəbilqənin qalibi olub, Qamzatxanov da artıq böyük turnirlərdə podiuma yüksəlib.
Lakin burada bir nömrəli fiqur İnal Tasoyevdir. Rusiyalı reytinqə başçılıq edir, hazırkı və ikiqat dünya çempionudur. O, cari mövsümdə Lozanna və Qazaxıstanda Böyük Dəbilqə turnirlərində qalib gəlib, Ulan-Batorda isə üçüncü olub. Teddi Riner Bakıda çıxış etməyəcək. Buna görə də ağır çəkidə əsas istiqamət məhz Tasoyevdir.
Onun ardınca dünya çempionatından əvvəlki son Böyük Dəbilqə turnirində Budapeştdə qalib gələn digər rusiyalı Valeri Yendovitski gəlir. Heyətdə ikiqat Olimpiya çempionu Lukas Krpalek və qarşılaşmanın taleyini bir epizodla həll edə biləcək bütöv bir ağır çəkili cüdoçular qrupu da var. Bu çəkidə Azərbaycanın bəlkə də ən aşkar favoritləri yoxdur, amma ev sahiblərinin medal zonasına çatmaq üçün eyni anda üç imkanı var.
Qadınlardan ibarət milli komanda: şansı harada axtarmaq olar?
Qadınlardan ibarət komandada vəziyyət fərqlidir. Hazırkı reytinqə əsasən, Azərbaycanın heç bir nümayəndəsi çempionatın əsas favoritləri sırasına daxil deyil. Buna görə də kimisə süni şəkildə qızıl medal iddiaçıları sırasına daxil etmək düzgün olmazdı. Lakin bir neçə maraqlı məqam yenə də var.
Ən yüksək mövqedə Könul Əliyeva qərarlaşıb – 48 kq-a qədər çəki dərəcəsində 27-ci yerdədir. O, bu mövsüm iki dəfə "Böyük Dəbilqə" turnirlərində – Tbilisi və Budapeştdə yeddinci yeri tutub. Eyni çəkidə Şəfəq Həmidova da çıxış edəcək. O, Avropa çempionatında və Qazaxıstanda keçirilən "Böyük Dəbilqə" turnirində beşinci olub. Lakin burada rəqabət çox ciddidir: hazırkı dünya çempionu Assunta Skutto, beşqat Avropa çempionu Şirin Bukli, ilk səpələnmiş idmançı Huey Sinjan və yüksəlişdə olan Sabina Gilyazova. Azərbaycanlı cüdoçuların 1/4 finala yüksəlməsi artıq əsas turnir və ya təsəlliverici mərhələ vasitəsilə böyük sensasiyaya gedən yolu aça bilər.
Gültac Məmmədəliyeva 52 kq-a qədər çəki dərəcəsində bu il keçirilən böyük yarışlarda iki dəfə beşinci olub – Qazaxıstan və Çindaoda. Lakin burada bütün qadınlar turnirinin ən təhlükəli fiqurlarından biri – hazırkı dünya çempionu və Tokio Olimpiadasının qalibi, yaponiyalı Uta Abe var. Bununla yanaşı, dünya reytinqinin lideri Distria Krasniçinin iştirak etməməsi bu çəki dərəcəsindəki ənənəvi güc nisbətini bir qədər dəyişir.
Gənc Xədicə Qədəşova və Hanna Zaytsevanı da ayrıca izləmək lazımdır. 20 yaşlı Qadaşova cari mövsümdə Skopyedə keçirilən Avropa gənclər kubokunun qalibi olub, analoji turnirlərdə iki bürünc medal qazanıb və gənclər arasında Avropa çempionatında beşinci yeri tutub. 18 yaşlı Zaytseva 2024-cü il kadetlər arasında dünya çempionatının gümüş mükafatçısı və 2026-cı ildə Poznanda keçirilən Avropa gənclər kubokunun qalibidir. Hər ikisi üçün evdə keçirilən dünya çempionatı, ilk növbədə, səhvlərin artıq bağışlanmadığı səviyyədə özlərini sınamaq imkanıdır: 57 kq-da hazırkı dünya çempionu və reytinq lideri Eteri Liparteliani, 63 kq-da isə beynəlxalq yarışlarda məğlub olmayan yaponiyalı Haruka Kaju, keçmiş dünya çempionu Yohanne van Lisaut və yeddiqat dünya çempionu Klarisse Aqbenyenou iştirak edəcək.
Azərbaycanın ən ciddi mövqeləri haradadır?
Ev sahibi statusunu bir kənara qoyub yalnız hazırkı forma, reytinq və rəqabətin səviyyəsinə baxsaq, Azərbaycanın kişi millisi demək olar ki, heç bir "boş" çəkiyə malik deyil. 60 kq-da Ağayev özü reytinqin lideridir, 66 kq-da Paşayev dünya zirvəsinə yaxındır, 73 kq-da Heydərov – Məmmədəliyev tandemi var, 81 kq-da eyni anda üç güclü iştirakçı, 90 kq-da Fətiyev dünya reytinqinin ilk üçlüyündədir, Kotsoyev hazırkı reytinqindən asılı olmayaraq Olimpiya çempionu olaraq qalır, ağır çəkidə isə ev sahiblərinin üç şansı var.
Lakin məhz buna görə Bakıdakı dünya çempionatı xüsusilə maraqlı olacağını vəd edir. Azərbaycanın əsas rəqibi konkret bir yığma olmayacaq. Bir çəkidə bu, Yaponiya məktəbi, digərində gürcüstanlı Olimpiya çempionları, üçüncüsündə reytinq liderləri olan rusiyalılar, başqa bir çəkidə isə fransalı dünya çempionu və ya məğlubiyyətin nə olduğunu demək olar ki, unutmuş italiyalı cüdoçu olacaq.
Doğma tatami Azərbaycana tribunaların dəstəyini verir. Qalan hər şeyi isə ən güclülərdən almaq lazım gələcək.
