Azərbaycan alpinizminin veteranı Aleksandr Nəcəfov ölkədə dağ idmanının mövcud vəziyyətini tənqid edib, karyerasının ən maraqlı hadisələrini xatırlayıb və bu sahənin inkişafı üçün təkliflərini açıqlayıb.
İdman.Biz xəbər verir ki, 66 yaşlı alpinist “İki sahil” qəzetinə müsahibəsində Azərbaycanda alpinizmin inkişaf səviyyəsinin aşağı olduğunu, mütəxəssis hazırlığına, yeni marşrutların açılmasına və təhlükəsizlik məsələlərinə kifayət qədər diqqət yetirilmədiyini bildirib.
Onun sözlərinə görə, ölkədə alpinist könüllüləri birləşdirən ictimai xilasetmə xidməti hələ də mövcud deyil. Bir çox yüksəlişlər isə lazımi texniki hazırlıq olmadan, daha çox turizm və ekskursiya xarakterli təşkil olunur.
Nəcəfov daimi dağ məktəbinin yaradılmasını, təlim düşərgələrinin təşkilini, peşəkar təlimatçıların və xilasedicilərin hazırlanmasını vacib hesab edir.
Alpinistin xatirələrində 1989-cu ildə keçirilən ekspedisiya xüsusi yer tutur. Onun sözlərinə görə, həmin vaxt rəhbərliyi altında Azərbaycan dağlarında ilk və indiyədək yeganə olan ən yüksək – beşinci çətinlik kateqoriyalı idman dağ yürüşü təşkil edilib. Marşrut əvvəlcədən Moskvada Ümumittifaq Dağ Marşrutları Komissiyası tərəfindən təsdiqlənib.
Bununla belə, Nəcəfov karyerasının ən mühüm hadisəsinin hansısa zirvəyə yüksəliş deyil, 1980-ci ildə iştirak etdiyi xilasetmə əməliyyatı olduğunu bildirib. Həmin vaxt Kalper zirvəsinə qalxarkən xəsarət alan insanlara yardım etmək üçün ərazidəki bütün alpinist qrupları öz marşrutlarını dayandırıblar. Çətin relyefə və əlverişsiz hava şəraitinə baxmayaraq, zərərçəkənləri təhlükəsiz yerə çatdırmaq mümkün olub.
Nəcəfovun alpinizmə marağı 1976-cı ildə, 16 yaşında yaranıb. Onun bu sahəyə gəlməsində əmisi, alpinist və alim-qlasioloq Oleq Kutnının həyat yolu mühüm rol oynayıb. Kutnı 1968-ci ildə Kazbek yaxınlığındakı Ortsveri buzlağında tədqiqat apararkən həlak olub.
Təcrübəli alpinist beynəlxalq ekspedisiyalarda yaşadığı qeyri-adi hadisələri də bölüşüb. 2011-ci ildə Monqolustanda turistlər Azərbaycan bayrağı ilə bəzədilmiş ekspedisiya avtomobilinin ətrafına toplaşaraq bayrağın hansı ölkəyə məxsus olduğunu öyrənməyə çalışıblar.
Kazbek zirvəsində isə güclü külək Azərbaycan bayrağını alpinistlərin əlindən qoparıb. Lakin təxminən bir dəqiqə sonra bayraq havada dövrə vuraraq yenidən onların yaxınlığındakı qarın üzərinə düşüb.
Nəcəfov 2023-cü il mayın 19-da Atatürk zirvəsinə yeni qayalıq marşrutu ilə yüksəldikdən sonra Azərbaycan və Türkiyə bayraqlarının qaldırılmasını da ən yaddaqalan hadisələrdən biri adlandırıb.
Gələcək planlardan danışan alpinist Kuxuldağ, Nardaran və Kərgəz ərazilərində üç qayayadırmanma parkının yaradılmasını, dağ bələdçilərinin sertifikatlaşdırılmasını, dağ turizmi və xilasetmə işləri üzrə yarışların keçirilməsini, eləcə də Böyük Qafqaz cığırının inkişaf etdirilməsini təklif edib. Qlobal istiləşmə səbəbindən dəyişən marşrutların yenidən təsnifləşdirilməsi də nəzərdə tutulan işlər arasındadır.
Təcrübəli idmançının gənclərə tövsiyəsi isə ilk baxışda gözlənilməz səslənib: “Alpinizmlə məşğul olmayın!”
Lakin Nəcəfov bununla kifayət qədər güclü motivasiyası, çətinlikləri dəf etmək əzmi və özünü daim inkişaf etdirmək istəyi olmayan insanların dağlara üz tutmamalı olduğunu nəzərdə tutub.
Onun fikrincə, əsl alpinist zirvəyə çatmaq üçün mübarizə aparmaqla yanaşı, insan həyatını qorumaq naminə lazım gəldikdə geri çəkilməyi də bacarmalıdır.
Nəcəfovun təxminən yarım əsrlik təcrübəsindən çıxardığı əsas nəticə budur ki, insan dağlarda başqaları ilə deyil, ilk növbədə öz qorxuları, zəiflikləri və imkanları ilə mübarizə aparır.
