UEFA-nın sabiq vitse-prezidenti Qvardiolanı “futbolu öldürməkdə” ittiham etdi - bu nə dərəcədə doğrudur? - FOTO

16 Noyabr 2026 18:35
29
UEFA-nın sabiq vitse-prezidenti Qvardiolanı “futbolu öldürməkdə” ittiham etdi - bu nə dərəcədə doğrudur?

Futbolun öldüyünü elan etməyin əsas problemi ondadır ki, bu iddia bir çox uğurlu futbol nümunəsini izahsız qoyur. UEFA-nın sabiq vitse-prezidenti Zbiqnev Bonek Pep Qvardiolanı futbolu öldürməkdə ittiham edib. O, ispaniyalı mütəxəssisin yanaşmasını azarkeşlərə əyləncə bəxş etmək əvəzinə “1788 ötürmə” toplamaq cəhdi kimi təsvir edib. Bonek daha sürətli, birbaşa hücum futboluna üstünlük verir - daha az ötürmə, irəliyə doğru daha çox hərəkət və riskə getmək istəyi.

İdman.Biz xəbər verir ki, Tribuna.com-un dərc etdiyi analitik məqalədə UEFA-nın sabiq vitse-prezidenti Zbiqnev Bonekin Pep Qvardiola haqqında səsləndirdiyi fikirlər futbol tarixindən nümunələrlə təhlil olunub.

Belə üstünlük tamamilə başadüşüləndir. Müəyyən oyun üslubunu sevmək üçün statistik əsaslandırmaya ehtiyac yoxdur. Problem şəxsi zövqün bütöv bir idman növündə baş verənləri izah edən ümumi hökmə çevrildiyi zaman başlayır.

Əslində, burada iki fərqli arqument var. Birincisi, Qvardiolanın futbolunu izləməyin darıxdırıcı ola bilməsidir. Bu, subyektiv məsələdir. İkincisi isə onun təsirinin qələbə qazanmağın alternativ yollarını sıxışdırıb çıxarmasıdır. Bu artıq tarixi iddiadır və faktlar həmin fikri o qədər də dəstəkləmir.

Joze Mourinyo “Real Madrid”i “Barselona”ya çevirmədən Qvardiolanın komandasını La Liqa çempionluğu uğrunda mübarizədə məğlub edib. Zinəddin Zidan əsas taktiki üstünlüyü uyğunlaşma bacarığı olan Madrid komandası ilə ardıcıl üç dəfə Çempionlar Liqasını qazanıb. Yurgen Klopp pressinq və sürətli hücum keçidləri üzərində qurulmuş rəqib model yaradıb. “Bavariya” isə Qvardiola dövründəkindən fərqli oyun prinsiplərinə üstünlük verərək Avropa çempionu olub.

Daha inandırıcı nəticə budur ki, hamı bir məşqçinin ideyalarına təslim olmayıb. Əksinə, uğurlu klublar fərqli həll yolları tapmağa davam ediblər.

Əvvəlcə ötürmələrlə bağlı stereotipi dağıdaq

Qvardiolanın rəqiblərinin guya hansı futbolu təqlid etməkdən imtina etdiyini araşdırmazdan əvvəl bir məqamı aydınlaşdırmaq lazımdır. Bonekin səsləndirdiyi ötürmə sayı konkret matçın statistikası deyil, ritorik şişirtmədir. Bunu Qvardiolanın futbolunun hərfi təsviri kimi qəbul etmək mübaliğəni faktla qarışdırmaq olardı.

Daha vacibi isə budur ki, məqsədsiz topa sahib olmaq Qvardiolanın özünün idealı deyil. Marti Perarnaunun Pepin “Bavariya”dakı ilk mövsümündən bəhs edən kitabında məşqçi “ötürmə xatirinə ötürmə” prinsipini açıq şəkildə rədd edir. O izah edir ki, topun dövr etdirilməsində məqsəd rəqibi meydanın müəyyən hissəsinə cəlb etmək və başqa zonada boşluq yaratmaqdır.

Bu fərq fundamental əhəmiyyət daşıyır. Yan ötürmə səmərəsiz ola bilər. Lakin o, müdafiəçini bir qədər yerindən çıxararaq növbəti irəli ötürmə üçün imkan da yarada bilər. Ayrı-ayrı ötürmələrin istiqaməti hücumun inkişaf edib-etmədiyini müəyyənləşdirmək üçün kifayət deyil.

Qvardiolanın komandalarını qol vurmaqda maraqlı olmayan kollektivlər kimi təqdim etməyə mane olan ciddi statistik fakt da var. “Mançester Siti” 2017/2018 mövsümündə Premyer Liqada 106 qol vuraraq turnirin rekordunu müəyyənləşdirib. Bu göstərici heç kimi həmin komandanın oyunlarından zövq almağa məcbur etmir. Amma onun əsas məşğuliyyətinin rəqib qapısından uzaq durmaq olduğunu iddia etməyi çətinləşdirir.

Daha əsaslı tənqid orijinal model ilə onun təqlidlərini fərqləndirmək olardı. Məşqçilər uğurlu komandanın görünən xüsusiyyətlərini - qapıdan qısa ötürmələrlə oyuna başlamağı, səbirlə topu dövr etdirməyi və mövqelərin dəqiq bölüşdürülməsini - mənimsəyə bilərlər. Lakin bu üsulları effektiv edən mexanizmləri təkrarlamaya bilərlər. Qvardiolanın mövqe futbolunun taktiki təhlillərində məqsədyönlü topa sahibolma ilə topu niyə saxladığını anlamayan təqlidçilər arasındakı fərq məhz belə izah olunur.

Amma hətta bu tənqid də Qvardiolanın monopoliyasını sübut etmir. Bunun üçün Bonekin arqumenti fərqli yol seçmiş klubların nailiyyətləri qarşısında da özünü doğrultmalıdır.

Mourinyo Pepi təqlid etmədən məğlub etdi

Qvardiolanın futboluna qarşı ən birbaşa arqument o, hələ “Barselona”nı çalışdırarkən ortaya çıxdı. 2011/2012 mövsümündə Mourinyonun “Real Madrid”i 100 xal toplayaraq və 121 qol vuraraq La Liqanın qalibi oldu. Madridlilər “Barselona”nı sadəcə bir kubok qarşılaşmasında dayandırmadılar. Onlar əvvəlki üç mövsümdə İspaniya çempionluğunu qazanmış komandanı bütöv liqa mövsümünün nəticələrinə əsasən taxtdan saldılar.

Bu fərq vacibdir. Müdafiə hesabına qazanılmış bir qələbəni təsadüfi uğur kimi qiymətləndirmək olar. Çempionluq isə müxtəlif rəqiblərə, oyun vəziyyətlərinə və müdafiə sistemlərinə qarşı təkrar tətbiq oluna bilən həll yolları tələb edir.

Mourinyonun “Real Madrid”ində belə həll yolları vardı. Komandanın hücum modeli 4-2-3-1 düzülüşünü, cinahlardan istifadəni, diaqonal ötürmələri və rəqibin yarımmüdafiə xəttinin arxasında top qəbul edən futbolçular arasında kombinasiyaları əhatə edirdi. Madridlilərin müdafiədən hücuma keçidləri son dərəcə təhlükəli ola bilirdi. Mesut Özil irəli qaçışlar edən futbolçuları ötürmələrlə təmin edir, Kriştianu Ronaldu isə həmin ötürmələrin açdığı boşluqlardan yararlanırdı.

Məqsəd “Barselona”nın ötürmə kombinasiyalarını başqa formalarda təkrarlamaq deyildi. Məqsəd Madrid futbolçularının öz keyfiyyətlərindən maksimum istifadə etmək idi.

Bu, Mourinyonun komandasının uzunmüddətli topa sahibolma oyununu bacarmadığı anlamına gəlmir. O, “Atletik Bilbao”ya qarşı çempionat matçında oyuna nəzarət etmək üçün Özil və Kakanı birlikdə meydana buraxmış, onların arxasında isə Xabi Alonso ilə Esteban Qranerodan istifadə etmişdi. Həmin komandanı daim dərin müdafiədə dayanan kollektiv kimi təqdim etmək də Qvardiolanın futbolunu yalnız yan ötürmələrdən ibarət saymaq qədər yanlış olardı.

Əsas fərq prioritetlərdə idi. Madridlilər topu ələ keçirdikdən dərhal sonra hücum imkanı yarada bilirdilər. Qapıya təhlükə yaratmazdan əvvəl hər perspektivli vəziyyəti uzun ötürmə ardıcıllığına çevirməyə ehtiyac duymurdular.

2012-ci ilin aprelində “Kamp Nou”da qazanılan 2:1 hesablı qələbə həmin çempionluq yarışının ən yaddaqalan birbaşa qarşılaşması oldu. Lakin ümumi nailiyyət “El-Klasiko”dakı nəticədən daha əhəmiyyətli idi. Vurulan 121 qol göstərirdi ki, Qvardiolanı təqlid etməmək hücum futbolundan imtina etmək demək deyil.

Mourinyonun “Real Madrid”i topa sahibolma futbolunun birdəfəlik məğlub edildiyini sübut etmirdi. O, başqa bir yüksək səviyyəli hücum modelinin də mövsüm ərzində bu sistemə qalib gələ biləcəyini göstərirdi.

Zidanın ardıcıl üç çempionluğu Qvardiola modelinə keçid deyildi

Əgər Mourinyo dərhal əks-arqument təqdim etmişdisə, Zidan bunu Avropa səviyyəsində uzunmüddətli uğurla sübut etdi. “Real Madrid” fransalı mütəxəssisin rəhbərliyi altında 2016, 2017 və 2018-ci illərdə Çempionlar Liqasının qalibi oldu. Bununla Zidan Avropanın ən nüfuzlu klub turnirini ardıcıl üç mövsüm qazanan ilk məşqçiyə çevrildi. Guya taktiki baxımdan eyniləşmiş futbol dünyası Avropada öz dövrünün ən böyük dominant komandalarından birini ortaya çıxarmışdı. Üstəlik, bu komandanın uğuru Qvardiola kimi oynamaq məcburiyyəti üzərində qurulmamışdı.

Əlbəttə, Zidanın “Real Madrid”i də ötürmə futbolunu bacarırdı. Toni Kroos və Luka Modriç komandanın oyuna nəzarət etməsində əsas rol oynayırdılar. Kazemiro isə digər futbolçuların hücuma qoşulmasına imkan verən müdafiə balansını təmin edirdi. Lakin güclü ötürmə bacarığına malik yarımmüdafiə xəttinin olması avtomatik olaraq komandanı Qvardiola modelinin davamçısına çevirmir.

Zidanın əsas fərqləndirici xüsusiyyəti komandanı futbolçularının keyfiyyətlərinə və rəqiblərin xüsusiyyətlərinə uyğun qurması idi. Onun yanaşması dəyişməz bir hücum düzülüşünü tələb etmək əvəzinə, taktiki sxemlərin dəyişdirilməsinə imkan verirdi.

2017-ci ilin Çempionlar Liqasının finalı bunun xüsusilə aydın nümunəsidir. İsko Ronaldu və Kərim Benzemanın arxasında oynayırdı. Madridlilərin rombşəkilli yarımmüdafiə düzülüşü Marselo və Dani Karvahala cinahlarda genişlik yaratmağa, Ronaldunun isə diqqətini daha çox cərimə meydançası ətrafında cəmləməsinə imkan verirdi. “Real Madrid” “Yuventus”u 4:1 hesabı ilə məğlub etdi.

Bu, taktiki mürəkkəbliyin olmaması demək deyildi. Əksinə, həmin mürəkkəblik vəzifələrin bölüşdürülməsində özünü göstərirdi: kim cinahlarda genişlik yaradacaq, kim müdafiədən hücuma keçid zamanı təhlükəsizliyi təmin edəcək, kim yarımmüdafiə ilə hücum arasında əlaqə quracaq və kim qol vurmaq üçün həlledici mövqeləri tutacaq.

Rombşəkilli düzülüş də dəyişməz prinsip deyildi. 2018-ci ilin finalında Madrid komandasının oyun ərzində taktiki dəyişikliklər etmək bacarığı “Liverpul” üzərində qələbənin mühüm amillərindən biri oldu. Ehtiyatdan meydana çıxan Qaret Beyl iki qol vurdu və 3:1 hesablı qələbə ardıcıl üçüncü çempionluğu rəsmiləşdirdi.

Qvardiola haqqında sistemlər, Zidan haqqında isə şəxsiyyətlər üzərindən danışmaq meyli var. Sanki onlardan biri futbolu idarə edir, digəri isə sadəcə futbolçularla yaxşı münasibətlər saxlayırdı. Belə yanaşma istedadlı oyunçuların potensialını üzə çıxarmaq üçün verilən taktiki qərarların əhəmiyyətini kölgədə qoyur.

Madridlilərin uğuru Qvardiola ilə əlaqələndirilən bütün ideyaları rədd etməyə əsaslanmırdı. Əsas məsələ onun prioritetlərinin mütləq şəkildə başqalarının da prioritetinə çevrilməli olduğu fikrini qəbul etməmək idi.

“Real Madrid”də davamlılıq eyni taktiki sxemin qorunması demək deyildi. Mourinyo və Zidan dövrlərinə birlikdə baxdıqda, klubun oyun kimliyini mövcud futbolçuların istedadından həlledici şəkildə istifadə etmək öhdəliyi kimi izah etmək daha məqsədəuyğundur. Hətta bunun üçün istifadə olunan üsullar dəyişsə belə.

Klopp fərqli hücum mexanizmi yaratdı

Kloppun “Liverpul”u da Qvardiolanın futbolda yalnız bir məqbul oyun dili saxladığı fikrinə qarşı başqa bir arqumentdir. Alman mütəxəssisin rəhbərliyi altında komandanın ilkin hücum kimliyi əks-pressinq, fiziki mübarizə və topa sahibolmanın dəyişdiyi anlardan sürətlə yararlanmaq üzərində qurulmuşdu. Topu qazanmaq sadəcə müdafiə uğuru deyildi. Bu, qol imkanının başlanğıcına çevrilə bilərdi.

Əks-pressinqin hücum silahı kimi əsas məntiqi də məhz budur. Topu yenicə ələ keçirmiş rəqib artıq hücuma keçmək üçün meydanda açılmağa başlaya bilər. Topu dərhal geri qaytardıqda isə həmin hərəkətlər ilkin müdafiə düzülüşündə mövcud olmayan boşluqlar yaradır.

“Liverpul”un hücum xətti bu qeyri-sabitlikdən yararlanmaq üçün xüsusilə uyğun idi. Roberto Firminonun topa doğru hərəkətləri komandanın xətləri arasında əlaqə yaradır, Məhəmməd Salah və Sadio Mane isə onun arxasındakı boşluqları təhlükə altında saxlayırdılar.

Qvardiola ilə fərqi ötürmə və qaçış arasında sadə seçim kimi şişirtmək düzgün olmazdı. “Liverpul” 2016/2017 və 2017/2018 mövsümlərində orta hesabla təxminən 60 faiz topa sahib olurdu. Bu, adətən topdan imtina edib gözləyən komanda deyildi.

Əsas fərq topu qazandıqdan sonra onunla nə etməyə çalışmasında, xüsusilə rəqibin zəif vəziyyətə düşdüyü anlardan necə yararlanmasında idi.

2018-ci ilin Çempionlar Liqasının 1/4 finalında “Liverpul” Qvardiolanın “Mançester Siti”sini iki oyunun nəticəsinə əsasən 5:1 hesabı ilə mübarizədən kənarlaşdırdı. Daha sonra 2019-cu ildə Avropa çempionu, 2020-ci ildə isə Premyer Liqa çempionu oldu. Sonuncu mövsümdə komanda 99 xal topladı və “Mançester Siti”ni 18 xal qabaqladı.

Bu nailiyyətlər Mançester rəqibinin bir qədər az mükəmməl versiyasına çevrilməyin mükafatı deyildi.

“Liverpul” həmçinin özünəməxsus yaradıcı ötürmə sistemini inkişaf etdirdi. Trent Aleksander-Arnold və Endryu Robertson cinah müdafiəçiləri kimi hücumların əsas qurucularına çevrildilər. Onlar cinah ötürmələri, geriyə çıxarılan toplar və oyunun istiqamətini dəyişən uzun ötürmələrlə daha çox mərkəzə yaxın mövqelər tutan hücumçuları təmin edirdilər. Bu, topa sahibolmanı təhlükəli hücumlara çevirməyin fərqli üsulu idi.

Bununla belə, vacib bir məqam var: Kloppun futbolu zamanla dəyişdi. “Liverpul” hücumların nəzarətli şəkildə qurulmasında daha da təkmilləşdi. Aleksander-Arnold isə sonralar topa sahibolmaya müxtəlif mövqelərdən təsir göstərmək üçün meydanın mərkəzi zonalarına keçməyə başladı.

Bu təkamül arqumenti zəiflətmir, əksinə, gücləndirir. Oyun kimliyini qorumaq ilkin modelin bütün detallarını dəyişməz saxlamaq demək deyil. Bu, komandanın bütövlüyünü təmin edən xüsusiyyətləri itirmədən yeni həll yollarını sistemə inteqrasiya etməkdir. Kloppun özünəməxsus məşqçi olaraq qalması üçün taktiki baxımdan dəyişməz olması tələb olunmurdu.

“Bavariya” hər şeyi sıfırdan başlamadan dəyişdi

“Bavariya” xüsusilə maraqlı nümunədir, çünki klub Qvardiolanın metodlarını birbaşa təcrübədən keçirib. İspaniyalı mütəxəssis 2013-cü ildə komandaya gələndə Münhen təmsilçisi artıq Yupp Haynkesin rəhbərliyi altında üç böyük titul qazanmışdı. Qvardiolanın dövründə isə “Bavariya” üç dəfə Bundesliqa çempionu oldu və ardıcıl üç mövsüm Çempionlar Liqasının yarımfinalına yüksəldi.

Buna görə də həmin dövrü sağlam bir klubun yad futbol fəlsəfəsi tərəfindən məhv edilməsi kimi təqdim etmək düzgün olmazdı. Qvardiolanın “Bavariya”sı daxili yarışlarda son dərəcə uğurlu idi. Klub özü də onun ideyalarının davam edən təsirini açıq şəkildə etiraf edib.

Eyni zamanda, “Bavariya” gələcəyini onun futbolunu sonsuzadək təkrarlamaq öhdəliyi ilə bağlamadı. Qvardioladan sonrakı dövrün ən aydın nümunəsi Hans-Diter Flikin 2019/2020 mövsümündəki komandasıdır. Həmin kollektivdə Qvardiola dövrü ilə müqayisədə topa sahibolmaya daha az üstünlük verilir, hücuma sürətli keçidlər və əks-hücumlar isə daha böyük rol oynayırdı.

Flikin komandası çox fəal pressinq tətbiq edir, bunu tez-tez olduqca irəlidə qurulmuş müdafiə xətti ilə dəstəkləyirdi. Top qazanıldıqdan sonra isə mümkün qədər sürətlə rəqib qapısına doğru hərəkət etməyə çalışırdı. Hücumda istifadə olunan 4-2-3-1 düzülüşü Robert Levandovski, Tomas Müller və sürətli cinah oyunçularının keyfiyyətlərinə uyğunlaşdırılmışdı. Onların hərəkətləri rəqib müdafiəsini müxtəlif istiqamətlərdə genişlənməyə məcbur edirdi.

2020-ci ilin iyununda “Bayer Leverkuzen” üzərində qazanılan qələbə bu mexanizmi yaxşı nümayiş etdirir. Topun qazanılmasından dərhal sonra verilən irəli ötürmələr Kinqsli Koman və Serj Qnabriyə boşluqlara çıxmaq imkanı yaradırdı. Meydanın dərinliyindən verilən uzun ötürmələr də rəqib müdafiəsinin arxasındakı sahələr üçün təhlükə yaradırdı.

Bu futbol ötürmə ardıcıllığını sadəcə uzatmaq üzərində qurulmamışdı. Məqsəd təhlükəli zonaya çatmağın ən erkən və effektiv yolunu müəyyənləşdirmək idi.

“Bavariya” həmin Çempionlar Liqası mövsümünü Avropa çempionu kimi başa vurdu. Komanda keçirdiyi 11 oyunun hamısında qalib gəldi və 43 qol vurdu.

Burada xronologiyaya diqqətlə yanaşmaq lazımdır. Qvardiola 2016-cı ildə klubdan ayrılmışdı, Flikin Avropa çempionluğu isə 2020-ci ilə təsadüf edirdi. Bu, Pepin öyrətdiyi hər şeyin dərhal rədd edilməsi deyildi. Həmçinin “Bavariya”nın dəyişməz bir “ənənəvi” oyun üslubuna sahib olduğunu da sübut etmirdi.

Daha dəqiq izah budur ki, “Bavariya” inkişaf prosesində qazandığı texniki üstünlükləri qoruyaraq oyunundakı tarazlığı dəyişmişdi. Flikin komandası hücumları mərhələli şəkildə qura bilirdi, lakin pressinqə, irəli qaçışlara və topun qazanılmasından dərhal sonra yaranan imkanlardan istifadəyə daha çox əhəmiyyət verirdi. Klub Qvardiolanı xatırlamaqla “Bavariya” olaraq qalmaq arasında seçim etmək məcburiyyətində deyildi.

Başqa qaliblər, başqa ideyalar

Əks-nümunələr bu mübahisədə əsas götürülən dörd klubla məhdudlaşmır.

Dieqo Simeonenin “Atletiko Madrid”i 2014 və 2021-ci illərdə La Liqanın qalibi olub. Bu çempionluqlar arasında Madrid təmsilçisi 2016-cı ilin Çempionlar Liqasının yarımfinalında Qvardiolanın “Bavariya”sını mübarizədən kənarlaşdırıb. İki oyunun ümumi hesabı 2:2 olsa da, “Atletiko” səfər qolu qaydası sayəsində finala yüksəlib.

Bu nəticələr “Atletiko”nun yanaşmasını estetik baxımdan üstün etmir. Lakin onlar Qvardiolanın modelindən kənarda da ən yüksək səviyyədə uğur qazanmağın mümkün olduğunu göstərir. Üstəlik, bu uğurlar birbaşa onun komandalarına qarşı da əldə edilib.

İngiltərədə Antonio Kontenin “Çelsi”si 2016/2017 mövsümündə 93 xal və 30 qələbə ilə Premyer Liqa çempionu olub. Komandanın dəyişməsində əsas rol oynayan amillərdən biri üç müdafiəçili sistem idi. Kontenin 3-4-3 düzülüşü o qədər təsirli olmuşdu ki, digər məşqçiləri də oxşar sistemlərə müraciət etməyə sövq etmişdi.

Sonuncu detal xüsusilə diqqətəlayiqdir. Rəqiblərin ideyalarını təqlid etməyə çalışdığı yeganə məşqçi Qvardiola deyildi.

Futbolda taktiki ideyaların yayılması bir neçə istiqamətdə gedirdi. Kontenin uğuru təqlidçilər yaratdığı kimi, Kloppun metodları da pressinq və hücuma keçid baxımından başqa təsirli yanaşma təqdim edirdi. Məşqçilər bir-birindən ideyalar götürür, rəqiblər uyğunlaşır, uğurlu komandalar isə yeni kombinasiyalar tapırdılar.

Bir neçə rəqabət aparan modelin müzakirələrin istiqamətini dəyişə bildiyi idman növü tamamilə bir nəfərin ideyalarına təslim olmuş sayıla bilməz.

Hətta Qvardiolanın özü də stereotiplərdən kənara çıxdı

Dəyişməz Qvardiola modelinin mövcudluğu fikrinə qarşı bəlkə də ən güclü arqument elə Qvardiolanın özüdür.

“Mançester Siti”nin 2022/2023 mövsümündə çempionluğa aparan inkişafı Erlinq Holandın xüsusiyyətlərinə uyğunlaşmanı, daha birbaşa hücumların tətbiqini və komandanın strukturunun hücumçunun keyfiyyətləri ətrafında dəyişdirilməsini əhatə edirdi. Top qazanıldıqdan sonra onu daim yenidən dövr etdirmək əvəzinə, sürətlə hücuma keçmək istəyi açıq şəkildə görünürdü.

Con Stounzun yarımmüdafiəyə doğru hərəkət etməsi başqa bir taktiki variant yaratdı. “Siti”nin hücum imkanları isə Holandın meydandakı mövqeyindən yararlanan daha erkən ötürmələri və kombinasiyaları getdikcə daha çox əhatə etməyə başladı.

Bu, Qvardiolanın öz prinsiplərindən imtina etməsi demək deyildi. Əksinə, prinsiplərlə onların həyata keçirilməsi mexanizmlərinin eyni şey olmadığını göstərirdi.

Məşqçi oyuna nəzarəti vacib saymağa davam edə, lakin həmin nəzarətin necə təmin edildiyini dəyişə bilər. O, futbolçulardan mövqe intizamı tələb edə, eyni zamanda konkret vəziyyətin növbəti ötürmə ardıcıllığı deyil, sürətli irəli ötürmə tələb etdiyini qəbul edə bilər.

Burada əsas fərq futbolçulara imkanları müəyyənləşdirməyə kömək edən taktiki sistemlə onları əvvəlcədən müəyyən edilmiş ardıcıllıq tamamlanana qədər imkanlardan istifadə etməməyə öyrədən sərt təqlid arasındadır.

Bonekin Qvardiola haqqında yaratdığı karikatura bu çevikliyi izah etməkdə çətinlik çəkir.

Təsir monopoliyaya bərabər deyil

Bu sərt ittihamın arxasında müəyyən qədər əsaslı narahatlıq dayanır. Qvardiolanın uğurları məşqçiləri onun futbolunun mahiyyətini anlamadan zahiri xüsusiyyətlərini təkrarlamağa təşviq edə bilər. Mövqe futbolunun daha az effektiv təqlidlərinə dair təhlillərdə də bu problem müəyyənləşdirilib.

Lakin hər hansı metodu pis təqlid etmək həmin metodun bütün alternativləri məhv etdiyini sübut etmir. Eyni şəkildə, səbirli topa sahibolma futbolunu sevməmək də başqa üslubda oynayan klubların yoxa çıxdığı anlamına gəlmir.

Tarixi əks-nümunələr kifayət qədər güclüdür: Mourinyonun çempion komandası, Zidanın ardıcıl üç Avropa çempionluğu, Kloppun “Liverpul”u və Flikin “Bavariya”sı fərqli taktiki prioritetlərlə böyük uğurlar qazanıblar.

Bu faktlar müasir futbolun konkret tamaşaçı üçün daha maraqlı olub-olmadığı məsələsini həll edə bilməz. Lakin onlar daha konkret bir iddiaya cavab verir: ən yüksək səviyyədə qələbə qazanmaq üçün hamının Qvardiolaya çevrilməsinin zəruri olması fikrinə.

Bu nümunələrdəki ən güclü klublar nə kənar təsirlərdən tamamilə təcrid olunmuşdular, nə də öz qərarlarını həmin təsirlərə tabe etməyə hazır idilər. Onlar təqlidi müstəqil strategiya kimi qəbul etmək əvəzinə, ideyaları öz futbolçularına, məqsədlərinə və şəraitlərinə uyğunlaşdırırdılar.

Bonekin cərimə meydançasına daha tez çatan futbola üstünlük verməyə tam haqqı var. Lakin bu üstünlükdən çıxış edərək futbolun ölümünü elan etmək cəhdi faktların sınağından keçmir.

Qvardiola futbolun müəyyən bir şərhini son dərəcə təsirli hala gətirdi. Onun rəqibləri isə qələbə qazandıra bilən yeganə yanaşmanın bu olmadığını sübut etməyə davam etdilər.

İdman.Biz