Azərbaycan futbol çempionatında mövsümün ilk üçdəbir hissəsi demək olar ki, başa çatıb. 33 turdan onu geridə qalıb və artıq indidən turnir cədvəlinin yuxarı hissəsində qeyri-adi dərəcədə gərgin mübarizənin getdiyini söyləmək olar. Beş komanda arasında cəmi dörd xal fərq var. Üstəlik, çempionluq yarışının bəzi iştirakçıları rəqiblərindən bir oyun az keçiriblər.
İdman.Biz xəbər verir ki, 10-cu turun oyunlarından sonra 21 xal toplayan “Neftçi” Premyer Liqanın lideri olub. Sonrakı pillələrdə “Sabah” (20), “Qarabağ” (19), “Turan Tovuz” (18) və “Kəpəz” (17) qərarlaşıblar. Bununla yanaşı, “Sabah”, “Qarabağ” və “Kəpəz” doqquz, “Neftçi” və “Turan Tovuz” isə 10 oyun keçiriblər.
Formal olaraq lider müəyyənləşib, lakin itirilmiş xallara görə vəziyyət xeyli mürəkkəbdir. Ən əsası isə ilk beşlikdəki komandaların heç biri hələ həlledici adlandırıla biləcək üstünlüyə malik deyil.
“Neftçi”: hücum sayəsində liderlik
Bakı klubu altı qələbə, üç heç-heçə və bir məğlubiyyətlə turnir cədvəlinə başçılıq edir. “Neftçi” 10 qarşılaşmada 25 qol vurub. Bu, liderlər beşliyindəki bütün digər komandalardan çoxdur.
Orta məhsuldarlıq hər oyuna 2,5 qol təşkil edir. Bu, komandanın birinci pilləyə yüksəlməsinin səbəbini izah edən təsiredici göstəricidir.
Lakin bunun əks tərəfi də var. “Neftçi” 11 qol buraxıb. Bu isə çempionluğa iddialı beş komanda arasında ən yüksək göstəricidir. Komanda hər oyunda orta hesabla birdən çox qol buraxır. Bu da o deməkdir ki, qələbə qazanmaq üçün çox vaxt hücumda yüksək məhsuldarlıq göstərməli olur.
10-cu turda “Şamaxı” ilə qarşılaşma buna nümunədir. “Neftçi” 3:2 hesabı ilə qalib gəlsə də, rəqibə iki dəfə hesabı bərabərləşdirmək imkanı verib. Qələbə qolu yalnız 75-ci dəqiqədə vurulub.
Belə qələbələr komandanın xarakterini və hücum potensialını nümayiş etdirir. Lakin çempionatın uzun marafonunda daim iki-üç qol vurmaq zərurəti problemə çevrilə bilər.
“Neftçi”nin mühüm üstünlüyü də var: avrokubok yükünün olmaması. Komanda bütün diqqətini ölkə çempionatının oyunlarına hazırlığa yönəldə bilər. Müdafiədə etibarlılığı artırmaq mümkün olsa, hazırkı liderlik çempionluğa ciddi iddiaya çevrilə bilər.
“Sabah”: ən yaxşı balans və ən çətin təqvim
Əsas statistik göstəricilərin məcmusuna görə ən güclü təəssüratı məhz “Sabah” yaradır.
Komanda doqquz oyunda altı qələbə qazanıb, iki dəfə heç-heçə edib və bir dəfə məğlub olub. “Sabah” 20 qol vurub, cəmi dörd qol buraxıb.
Top fərqi +16-dır və bu, liderlər arasında ən yaxşı göstəricidir. “Sabah” hər oyunda orta hesabla 2,22 qol vurur, cəmi 0,44 qol buraxır.
Məhz məhsuldar hücumla etibarlı müdafiənin vəhdəti komandanı mövsümün əsas favoritlərindən biri hesab etməyə imkan verir.
Lakin 10-cu tur göstərdi ki, statistik üstünlük qələbəyə zəmanət vermir. “Sabah” “Turan Tovuz”a 2:3 hesabı ilə məğlub olub və bir axşamda üç qol buraxıb. Halbuki bundan əvvəlki səkkiz qarşılaşmada rəqiblərə cəmi bir dəfə fərqlənmək imkanı vermişdi.
Digər mühüm amil “Sabah”ın Çempionlar Liqasında iştirakıdır.
Digər əsas iddiaçılar diqqətlərini daxili çempionata yönəldə bildikləri halda, “Sabah” qüvvələrini iki turnir arasında bölüşdürməli olur. Əlavə oyunlar, səfərlər, bərpa prosesi və heyətdə rotasiya zərurəti hazırlığı qaçılmaz olaraq çətinləşdirir.
Bununla belə, avrokuboklar yalnız yorğunluq gətirmir. Güclü rəqiblərlə oyunlar futbolçuların rəqabət səviyyəsini yüksəldir və çempionatdakı çıxışlarına müsbət təsir göstərə bilər.
Buna görə də əsas məsələ Çempionlar Liqasında iştirak faktı deyil, “Sabah”ın heyət dərinliyinin hazırkı tempi qorumaq üçün nə dərəcədə kifayət etməsidir.
“Qarabağ”: məğlubiyyətsiz, lakin xal itkiləri ilə
“Qarabağ” liderlər beşliyində çempionatda hələ məğlub olmayan yeganə komandadır.
Doqquz oyundan sonra Ağdam təmsilçisinin aktivində beş qələbə və dörd heç-heçə, 14 vurulan və yeddi buraxılan qol var.
İlk baxışdan məğlubiyyətsiz seriya “Qarabağ”ın xeyrinə ciddi arqument kimi görünür. Lakin dörd heç-heçə həmin qarşılaşmalarda mümkün maksimum nəticə ilə müqayisədə səkkiz xal itkisi deməkdir.
Son iki turda komanda qol vurmadan oyunlarını başa vurub: əvvəlcə “Sabah”la 0:0 hesablı heç-heçə edib, daha sonra “Qəbələ” ilə də eyni nəticəyə razılaşıb.
Məhz bərabər səviyyəli qarşılaşmaları qələbəyə çevirmək bacarığının kifayət qədər olmaması hələlik “Qarabağ”ın turnir cədvəlinə başçılıq etməsinə mane olur.
Bununla yanaşı, komandanın çempionluq təcrübəsini də unutmaq olmaz. Təzyiqə davam gətirmək, qüvvələri düzgün bölüşdürmək və mövsümün ikinci yarısında sabit şəkildə xal toplamaq titul uğrunda mübarizədə xüsusi əhəmiyyət daşıyan keyfiyyətlərdir.
Cari mövsümün əlavə üstünlüyü avrokubok oyunlarının olmamasıdır. Bu, çempionata və daxili təqvimə daha çox diqqət ayırmağa imkan verir.
“Qarabağ”ın indidən ən baxımlı futbolu nümayiş etdirməsi vacib deyil. Zirvəyə qayıtmaq üçün ilk növbədə qələbələrin payını artırmaq lazımdır. Hətta iki heç-heçənin əvəzinə iki əlavə qələbə dörd xal demək olardı. Bu isə “Neftçi”dən hazırkı gerilikdən çoxdur.
“Turan Tovuz”: çempionluq yarışını artıq dəyişən komanda
“Turan Tovuz” 10 oyundan sonra 18 xal toplayıb: beş qələbə, üç heç-heçə və iki məğlubiyyət.
Komanda 11 qol vurub və səkkiz qol buraxıb. Məhsuldarlıq baxımından “Neftçi” və “Sabah”dan nəzərəçarpacaq dərəcədə geri qalsa da, liderlərə yaxın mövqeyini qoruyur.
Komandanın xeyrinə əsas arqument 10-cu turda “Sabah” üzərində 3:2 hesablı qələbədir.
Bu nəticə yalnız özlüyündə əhəmiyyətli deyil. “Turan Tovuz” birbaşa rəqibindən üç xal alıb və çempionatın ən güclü komandaları ilə oyunlarda nəticə qazanmağa qadir olduğunu sübut edib.
Eyni zamanda, hər qarşılaşmaya orta hesabla 1,1 qol düşməsi komandanın mövsüm boyu çempionluq tempini qorumaq bacarığı ilə bağlı suallar yaradır.
Medallar uğrunda mübarizədə yalnız favoritlər üzərində qələbələr deyil, turnir cədvəlinin aşağı yarısındakı komandalarla oyunlarda müntəzəm xal toplamaq da vacibdir.
“Turan Tovuz” hazırkı təşkilatlanmanı qorumaqla hücumun effektivliyini artıra bilsə, mükafatlı yerlər uğrunda mübarizədə iştirakı uzunmüddətli xarakter ala bilər.
“Kəpəz”: çempionluq yarışının əsas sürprizi?
Bir müddət əvvəl Gəncə klubuna ilk növbədə ayrı-ayrı sürprizlər etməyə qadir komanda kimi baxmaq olardı. İndi isə turnir cədvəli onun perspektivlərini daha ciddi qiymətləndirməyə məcbur edir.
Doqquz oyundan sonra “Kəpəz”in 17 xalı var: beş qələbə, iki heç-heçə və iki məğlubiyyət.
Komanda 10 qol vurub və doqquz qol buraxıb. +1 top fərqi əksər rəqiblərin göstəricilərindən xeyli geri qalır. Lakin qələbələrin sayına görə “Kəpəz” artıq “Qarabağ” və “Turan Tovuz”la bərabərləşib.
10-cu turda Gəncə təmsilçisi “İmişli”ni 1:0 hesabı ilə məğlub edib. Qələbə qolunu 77-ci dəqiqədə Namiq Ələsgərov cərimə zərbəsindən möhtəşəm zərbə ilə vurub.
Bu qələbə “Kəpəz”i beşinci pilləyə yüksəldib və “Turan Tovuz”dan geriliyi bir xala endirib. Üstəlik, Gəncə təmsilçisi bir oyun az keçirib.
Ən mühüm göstərici dinamika ilə bağlıdır. Komanda son beş qarşılaşmada dörd qələbə və bir heç-heçə ilə 13 xal toplayıb.
Lakin çempionluq perspektivlərini qiymətləndirərkən zəif tərəfləri də nəzərə almaq lazımdır. “Kəpəz” hər oyunda orta hesabla cəmi 1,11 qol vurur, top fərqi isə demək olar ki, sıfıra bərabərdir.
Bu o deməkdir ki, komanda hələlik böyük üstünlüklə qalib gəlməkdən daha çox gərgin qarşılaşmalarda nəticə qazanır. Belə oyun üslubu uğur gətirə bilər, lakin müstəsna sabitlik tələb edir.
Bununla belə, “Kəpəz”i medallar uğrunda mübarizədən kənarda saxlamaq səhv olardı. Hazırkı xal toplama tempinə görə Gəncə təmsilçisi artıq “Turan Tovuz”u qabaqlayır, avrokubok yükünün olmaması isə bütün diqqəti çempionata yönəltməyə imkan verir.
Riyaziyyat nə deyir?
Düzgün müqayisə üçün yalnız toplanan xalları deyil, keçirilən oyunların sayını da nəzərə almaq lazımdır.
Hər oyuna düşən orta xal göstəricisinə görə “Sabah” liderdir - 2,22. Sonrakı yerlərdə “Qarabağ” - 2,11, “Neftçi” - 2,10, “Kəpəz” - 1,89 və “Turan Tovuz” - 1,80 qərarlaşıblar.
Beləliklə, qüvvələrin faktiki nisbəti turnir cədvəlindən fərqlənir. “Neftçi” ümumi xal sayına görə birinci yerdədir, lakin “Sabah” daha yaxşı tempə malikdir, “Kəpəz” isə bu göstəricidə “Turan Tovuz”u qabaqlayır.
Beş komandanın hamısının 33 oyunluq çempionatın sonuna qədər hazırkı xal toplama tempini qoruyacağını fərz etsək, aşağıdakı proqnoz alınar:
• “Sabah” - təxminən 73 xal;
• “Qarabağ” - təxminən 70 xal;
• “Neftçi” - təxminən 69 xal;
• “Kəpəz” - təxminən 62 xal;
• “Turan Tovuz” - təxminən 59 xal.
Əlbəttə, bu, yekun turnir cədvəlinin proqnozu deyil, ilk oyunların nəticələrinin riyazi ekstrapolyasiyasıdır.
Burada qalan təqvimin çətinliyi, komandaların öz aralarındakı oyunlar, zədələr, qış transferləri, oyun formasındakı dəyişikliklər və Çempionlar Liqasının “Sabah”a təsiri nəzərə alınmır.
Bununla belə, hesablamalar mühüm tendensiyanı göstərir: üç komanda hələlik demək olar ki, çempionluq qrafiki ilə irəliləyir, daha iki komanda isə medallar uğrunda mübarizə üçün real perspektivlərini qoruyur.
Niyə mövsümün ilk üçdəbir hissəsi hələ yekun cavab vermir?
On tur komandaların güclü və zəif tərəflərini müəyyənləşdirmək üçün kifayətdir, lakin yekun nəticələr çıxarmaq üçün çox azdır.
Çempionatın təxminən 70 faizi hələ qarşıdadır. İddiaçıların hər birini yeni qarşılıqlı oyunlar, yüksəliş və eniş dövrləri, həmçinin turnir mübarizəsinin təzyiqinə davam gətirmək zərurəti gözləyir.
Üç amil xüsusi əhəmiyyət qazanacaq.
Birincisi, komandaların öz aralarındakı oyunlardır. Turnir cədvəlində hazırkı sıxlıq şəraitində birbaşa rəqib üzərində qələbə eyni zamanda həm öz xal ehtiyatını artırır, həm də rəqibi xallardan məhrum edir.
İkincisi, turnir cədvəlinin aşağı hissəsindəki komandalara qarşı sabitlikdir. Məhz gözlənilməz heç-heçələr və məğlubiyyətlər çox vaxt çempionluq yarışında həlledici olur.
Üçüncüsü, “Sabah”ın təqvimidir. Çempionlar Liqasında iştirak daxili çempionatdakı nəticələrə təsir göstərməyə başlasa, rəqiblər qüvvələr nisbətini dəyişmək imkanı qazanacaqlar.
Kim qızıla, kim isə medallara daha yaxındır?
Hazırda məhsuldarlıq və müdafiə etibarlılığının vəhdətinə görə “Sabah” daha inandırıcı görünür. Lakin ikiqat oyun yükü ciddi qeyri-müəyyənlik amili olaraq qalır.
“Qarabağ” çempionluq təcrübəsi, məğlubiyyətsiz seriyası və diqqətini ölkə çempionatına yönəltmək imkanı sayəsində ən aşkar rəqibdir.
“Neftçi” artıq turnir cədvəlinə başçılıq edir və ən məhsuldar hücuma malikdir. Lakin liderliyi qorumaq üçün komandanın buraxılan qolların sayını azaltması məqsədəuyğundur.
“Turan Tovuz” favoritləri məğlub etməyə qadir olduğunu sübut edib, “Kəpəz” isə uğurlu seriyası sayəsində potensial sürpriz müəllifindən yuxarı pillələr uğrunda mübarizənin tamhüquqlu iştirakçısına çevrilib.
Bununla yanaşı, 10 qarşılaşmadan sonra 16 xalı olan “Zirə”ni də tamamilə istisna etmək olmaz. Komanda liderlər qrupuna kifayət qədər yaxındır və rəqiblərin mümkün xal itkilərindən yararlana bilər.
Əsas nəticə budur: çempionatın ilk üçdəbir hissəsindən sonra Azərbaycanda hələlik şəksiz favorit yoxdur. Qızıl medallara ən inandırıcı iddia ilə çıxış edən üç komanda və medallar uğrunda mübarizəyə qoşulmağa qadir ən azı daha iki komanda var.
Hazırkı sıxlıq qorunsa, həlledici amil ayrı-ayrı səs-küylü uğurlar deyil, hər bir iddiaçının qalan 23-24 oyun ərzində sabit şəkildə qələbə qazanmaq bacarığı ola bilər.
