Astana yenidən dünya güləşinin mərkəzinə çevrilir. Qazaxıstanın paytaxtının hələ Nur-Sultan adlandığı 2019-cu ildə keçirilən dünya çempionatından yeddi il sonra planetin ən güclü güləşçiləri yenidən bu arenaya qayıdırlar. Azərbaycan millisi üçün qarşıdakı turnir təkcə mövsümün əsas sınağı deyil, həm də Los-Ancelesdə keçiriləcək 2028-ci il Olimpiya Oyunlarına aparan olimpiya tsiklinin həlledici mərhələsinə hazırlığın mühüm yoxlanışı olacaq.
İdman.Biz xəbər verir ki, yarışlar “Barıs Arena”da keçiriləcək. Burada yunan-Roma, sərbəst və qadın güləşinin hər birində on olmaqla, ümumilikdə 30 dəst medal sahibini tapacaq. Azərbaycan 23 çəki dərəcəsində təmsil olunacaq. Ən böyük medal ümidləri ənənəvi olaraq kişilərdən ibarət yığmalarla bağlı olsa da, qadın komandası da mükafatlar uğrunda mübarizəyə qoşulmağa ümid edir.
Yunan-Roma güləşi: Əzizli beşinci qızıl medalın ardınca gedir
İlk olaraq xalça üzərinə oktyabrın 24-27-də yarışacaq yunan-Roma güləşçiləri çıxacaqlar. Tanınmış iranlı mütəxəssis Məhəmməd Bənnanın rəhbərliyi altında Eldəniz Əzizli (55 kq), Murad Məmmədov (60 kq), Nihat Məmmədli (63 kq), Həsrət Cəfərov (67 kq), Ülvü Qənizadə (72 kq), Sənan Süleymanov (77 kq), Qurban Qurbanov (82 kq), İslam Abbasov (87 kq), Murad Əhmədiyev (97 kq) və Sərxan Məmmədov (130 kq) çıxış edəcəklər.
Əsas diqqət 34 yaşlı Eldəniz Əzizliyə yönəlib. Dördqat dünya çempionu daha əvvəl builki mundialın karyerasında sonuncu olacağını açıqlayıb. Beləliklə, Astana titullu güləşçiyə beşinci dünya çempionluğunu qazanaraq karyerasını gözəl şəkildə başa vurmaq imkanı yaradır. Lakin bunu etmək asan olmayacaq. Onun əsas rəqibləri arasında hazırkı dünya çempionu gürcüstanlı Vaxtanq Lolua, Əzizlinin ötənilki çempionatın yarımfinalında məğlub olduğu iranlı Payam Əhmədi, həmçinin rusiyalı Emin Səfərşayev var.
Həsrət Cəfərovun qarşısında da ciddi vəzifələr dayanır. Paris-2024 Olimpiadasının bürünc mükafatçısı və dördqat Avropa çempionu ardıcıl iki dəfə dünya çempionatının finalına yüksəlsə də, hər iki halda gümüş medalla kifayətlənib. Azərbaycanlının ən prinsipial rəqibi ötənilki finalda ona qalib gələn iranlı olimpiya çempionu Səid Esmailidir. Əsas iddiaçılar arasında kubalı Luis Orta və 2025-ci ildə 63 kq çəkidə dünya çempionu olmuş, daha ağır çəkiyə keçən özbəkistanlı Aytjan Xalmaxanov da yer alır.
Daha iki ümid Nihat Məmmədli və Ülvü Qənizadə ilə bağlıdır. Birincisi 2024-cü ildə 63 kq çəkidə qazandığı dünya çempionu titulunu geri qaytarmağa çalışacaq. Onun ən təhlükəli rəqibləri arasında rusiyalı Sergey Yemelin, türkiyəli Kərəm Kamal və qırğızıstanlı Aftandil Taalaybek uulu var. Qənizadə isə 72 kq çəkidə titulunu qorumağa çalışacaq. Keçirdiyi əməliyyatdan sonra onun dünya çempionatına hazırlıq səviyyəsi xüsusi maraq doğurur. Azərbaycanlının əsas rəqibləri arasında iranlı Daniyal Sohrabi və Azərbaycan əsilli, Olimpiya Oyunlarının ikiqat gümüş mükafatçısı, ukraynalı Pərviz Nəsibov var.
Apreldə ikinci Avropa çempionluğunu qazanan Qurban Qurbanov (82 kq) da medal uğrunda mübarizə apara bilər. Lakin onu hazırkı dünya çempionu iranlı Qulamrza Fərəxi və qırğızıstanlı Akjol Mahmudov kimi ciddi rəqiblər gözləyir. 77 kq çəkidə Sənan Süleymanov ermənistanlı Malxas Amoyanla, Murad Əhmədiyev (97 kq) isə iranlı olimpiya çempionu Məhəmmədhadi Saravi və digər titullu güləşçilərlə rəqabət aparmalı olacaq.
Ümumilikdə, komandanın heyəti yüksək nəticələrə ümid etməyə imkan verir. Bununla belə, bəzi liderlərin kifayət qədər yarış təcrübəsinin olmaması onların hazırkı forması ilə bağlı suallar yaradır.
Qadın güləşi: fəxri kürsüyə qayıdış ümidi
Oktyabrın 27-dən 30-dək qadınlar medallar uğrunda mübarizə aparacaqlar. Azərbaycanı Jalə Əliyeva (57 kq), Ruzanna Məmmədova (59 kq) və Birgül Soltanova (65 kq) təmsil edəcəklər. Baş məşqçi vəzifəsini müvəqqəti icra edən Toğrul Əsgərovun rəhbərlik etdiyi komandanın heyəti xeyli məhdud olsa da, beynəlxalq arenada artıq özlərini göstərən idmançılardan ibarətdir.
Əsas ümidlər bu il Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı olmuş Jalə Əliyeva ilə bağlıdır. Bununla belə, onun çəki dərəcəsində rəqabət son dərəcə yüksəkdir. Dördqat dünya çempionu, olimpiya çempionu ABŞ-li Helen Marulis, çinli Honq Kesin və Yaponiya təmsilçisi Sena Naqamoto kimi güləşçilərin adlarını çəkmək kifayətdir.
20 yaşlı Ruzanna Məmmədovanın çıxışı xüsusi maraq doğurur. 20 yaşadək idmançılar arasında üçqat Avropa çempionu Astanada 59 kq çəkidə qüvvəsini sınayacaq. Bu çəkidə favoritlər arasında ukraynalı Mariya Vinnik, yaponiyalı Natsuki Yamaquçi və hindistanlı Manişa var. Soltanova isə rusiyalı Alina Kasabiyeva, moldovalı İrina Rınqaç və digər güclü rəqiblərlə mübarizə aparmalı olacaq.
Qadınlardan ibarət milli komanda üçün hətta bir medal da mühüm nailiyyət olardı. Azərbaycanlı qadın güləşçilər sonuncu dəfə böyüklər arasında dünya çempionatının fəxri kürsüsünə 2019-cu ildə, məhz Qazaxıstanda yüksəliblər. Həmin vaxt Mariya Stadnik qızıl, Elis Manolova isə bürünc medal qazanıb.
Sərbəst güləş: çoxdan gözlənilən qızıl medalın axtarışında
Çempionatın proqramına oktyabrın 29-dan noyabrın 1-dək keçiriləcək sərbəst güləş yarışları yekun vuracaq. Millinin baş məşqçisi Xetaq Qazyumov Astanaya on idmançı aparacaq: İslam Bazarqanov (57 kq), Nurəddin Novruzov (61 kq), Rəşid Babazadə (65 kq), Kənan Heybətov (70 kq), Turan Bayramov (74 kq), Cəbrayıl Hacıyev (79 kq), Arseni Cioyev (86 kq), Əli Tsokayev (92 kq), Maqomedxan Maqomedov (97 kq) və Giorgi Meşvildişvili (125 kq).
Azərbaycanın müntəzəm olaraq dünya çempionatlarında qızıl medal qazandığı yunan-Roma güləşindən fərqli olaraq, sərbəst güləşçilər 2017-ci ildən bəri dünya çempionu ola bilmirlər. Buna sonuncu dəfə Parisdə qalib gələn Hacı Əliyev nail olub. Qızıl medalsız davam edən doqquzillik seriyaya son qoymaq asan olmayacaq, hərçənd hazırkı komandanın bir neçə üzvü yüksək yerlərə iddia edə bilər.
Əsas ümidlərdən biri Arseni Cioyevdir. Ötənilki dünya çempionatının bürünc və Avropa-2026-nın gümüş mükafatçısı 86 kq çəkidə çıxış edəcək. Bu çəkidə son dərəcə güclü rəqiblər toplaşacaq. Onların arasında dördqat dünya çempionu ABŞ-li Kayl Deyk, Bolqarıstanı təmsil edən olimpiya çempionu Maqomed Ramazanov, ikiqat dünya çempionu iranlı Kamran Qasempur və Avropa çempionu rusiyalı İbrahim Kadiyev var.
Gənclər və böyüklər arasında Avropa çempionatlarında qələbələr qazandıqdan sonra dünya səviyyəsində də gücünü təsdiqləməyə çalışacaq Əli Tsokayevin çıxışını izləmək də maraqlı olacaq. 92 kq çəkidə onu hazırkı dünya çempionu ABŞ-li Trent Hidley və ötənilki finalçı rusiyalı Amanulla Hacıməhəmmədovla qarşıdurma gözləyir.
Paris-2024 Olimpiadasının bürünc mükafatçısı Maqomedxan Maqomedovun (97 kq) payına isə, bəlkə də, çempionatın ən ulduzlu çəki dərəcəsi düşüb. Burada ABŞ-li Kayl Snayder, rusiyalı Abdulraşid Sadulayev, Bəhreyni təmsil edən Əhməd Tajudinov və iranlı Həsən Yəzdani iştirak üçün sifariş olunublar. Bu dördlüyün hesabında ümumilikdə beş olimpiya qızılı və 14 dünya çempionluğu var. Belə rəqiblər arasında Maqomedovun uğurlu çıxışı xüsusilə dəyərli nəticə olardı.
Giorgi Meşvildişvili (125 kq) ilə də ciddi ümidlər bağlıdır. Hazırkı Avropa çempionu və ötənilki dünya çempionatının gümüş mükafatçısı rəqibləri arasında yenidən Zaqrebdəki finalda məğlub olduğu iranlı Əmir Hüseyn Zare ilə qarşılaşacaq. Medal iddiaçıları arasında ABŞ-li Uayatt Hendrikson və Qazaxıstan təmsilçisi Yediqe Kasimbek də var.
Bu mövsüm Avropa çempionatının qalibi olmuş İslam Bazarqanovu da hesabdan silmək olmaz. Lakin 57 kq çəkidə ABŞ-li Spenser Li və hazırkı dünya çempionu KXDR təmsilçisi Han Çxon Son çıxış edəcəklər. Ötənilki bürünc mükafatçı Nurəddin Novruzov (61 kq) isə dördqat dünya çempionu Zaur Uquyev və digər güclü güləşçilərlə rəqabət aparmalı olacaq.
Beş dünya çempionatı - 31 medal
Azərbaycanın perspektivlərini qiymətləndirərkən əvvəlki beş dünya çempionatının nəticələrini diqqətdən kənarda saxlamaq olmaz. 2021-ci ildə Osloda milli komanda altı medal - bir qızıl, bir gümüş və dörd bürünc medal qazanıb. Bir il sonra Belqradda bu göstərici yeddi mükafata - bir qızıl, bir gümüş və beş bürünc medala yüksəlib.
Xüsusilə uğurlu nəticə 2023-cü ildə yenə Belqradda keçirilən dünya çempionatında qeydə alınıb. Azərbaycan güləşçiləri həmin vaxt iki qızıl və beş gümüş olmaqla yeddi medal qazanıblar. Dünya çempionatının yalnız qeyri-olimpiya çəki dərəcələrində keçirildiyi 2024-cü ildə isə milli komanda Eldəniz Əzizli, Nihat Məmmədli və Ülvü Qənizadənin sayəsində Tiranada üç qızıl medal əldə edib.
Bu dövrdə medal sayı baxımından ən zəngin nəticə ötən il Zaqrebdə keçirilən dünya çempionatında qeydə alınıb - bir qızıl, iki gümüş və beş bürünc olmaqla səkkiz medal. Üstəlik, medallardan dördünü yunan-Roma, dördünü isə sərbəst güləşçilər qazanıblar. Qadınlardan ibarət milli komanda mükafatsız qalıb.
Beləliklə, əvvəlki beş dünya çempionatında Azərbaycan güləşçiləri səkkiz qızıl, doqquz gümüş və 14 bürünc olmaqla 31 medal qazanıblar. Bu rəqəmlər ayrı-ayrı güləş növlərinin nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənsə də, ölkənin dünyanın ən güclü güləş dövlətləri arasında sabit mövqeyini təsdiqləyir.
İndi Astana təkcə bu siyahını genişləndirmək deyil, həm də bir neçə mühüm suala cavab tapmaq imkanı yaradacaq. Əzizli karyerasını beşinci dünya çempionluğu ilə başa vura biləcəkmi? Cəfərov nəhayət çatışmayan qızıl medalı qazanacaqmı? Sərbəst güləşçilər uzun sürən çempionluq həsrətinə son qoya, qadınlardan ibarət milli komanda isə fəxri kürsüyə qayıda biləcəkmi? Cavablar yaxın günlərdə məlum olacaq.
