Cüdoçumuz Ömər Rəcəblinin hekayəsi Bakıda keçirilən cüdo üzrə dünya çempionatının rəmzi hadisələrindən birinə çevrilib.
İdman.Biz xəbər verir ki, 7 oktyabrda 22 yaşlı azərbaycanlı cüdoçu 81 kq çəki dərəcəsində bürünc medal qazanaraq atası Elxanın nəticəsini təkrarlayıb. Elxan Rəcəbli 2001-ci ildə Münhendə keçirilən dünya çempionatında, düz 25 il əvvəl, eyni çəkidə dünya üçüncüsü olmuşdu. Bu maraqlı üst-üstə düşmə barədə artıq çox danışılıb. Lakin eyni rəngli iki medalın arxasında təkcə ata ilə oğulu deyil, onların rəqiblərini də birləşdirən daha qeyri-adi hekayə dayanır.
Bu hekayənin əsas iştirakçılarından biri hazırda Azərbaycanın kişilərdən ibarət cüdo yığmasının məşqçilər heyətində yer alan polşalı mütəxəssis Robert Kravcikdir. Onu Rəcəbli ailəsi ilə təkcə indiki peşəkar münasibətlər deyil, keçmişdəki idman rəqabəti də bağlayır. 2009-cu ilin noyabrında Əbu-Dabidə keçirilən Qran-pridə Kravcik yarımfinalda Elxan Rəcəbli ilə qarşılaşıb və qalib gəlib. Azərbaycanlı cüdoçu həmin yarışı bürünc medalla başa vurub.
Aradan 15 ildən çox vaxt keçdikdən sonra atanın keçmiş rəqibi oğlunun məşqçisinə çevrilib. 2025-ci ilin fevralında Kravcikin rəhbərliyi altında Ömər Rəcəbli Parisdə keçirilən Böyük Dəbilqə turnirində bürünc medal qazanıb. Polşalı mütəxəssis bu qeyri-adi təsadüf barədə Avropa Cüdo Birliyinə (EJU) danışıb və vaxtilə rəqibi olduğu idmançının oğlunu məşq etdirmək imkanının onun üçün xoş sürpriz olduğunu etiraf edib. İndi isə Kravcik Bakıda keçirilən dünya çempionatında da Azərbaycan yığmasının məşqçilər heyətində fəaliyyətini davam etdirir. Ömər burada atasının 25 il əvvəlki uğurunu təkrarlayıb.
Bu, sanki idman filmi üçün hazır ssenaridir: vaxtilə atanın finala gedən yolunu kəsən şəxs illər sonra oğlunun fəxri kürsüyə yüksəlməsinə kömək edir. Üstəlik, hər iki idmançının mübarizə apardığı 81 kq çəki dərəcəsində.
Lakin Rəcəbli ailəsinin idman irsi onların qarşılaşmasından xeyli əvvəl başlayıb. Ömərin babası, tanınmış məşqçi Əhməddin Rəcəbli Elxanın şəxsi müəllimi olub. Beləliklə, cüdo ailədə bir neçə nəslin məşğul olduğu idman növünə çevrilib. Ömər isə atasının hələ o dünyaya gəlməmişdən əvvəl başladığı yolu davam etdirir.
Bu yol asan olmayıb. Elxan 21 yaşında dünya çempionatının bürünc medalını qazanıb, daha sonra 2009-cu ildə Bakıda Dünya Kubokunun qalibi olub, 2011-ci ildə evdə keçirilən Qran-pridə gümüş medal əldə edib və həmin il Parisdəki dünya çempionatında beşinci yeri tutub. O, müsahibələrindən birində 2004-cü il Afina Olimpiadasına vəsiqə qazanmaq fürsətini də əldən verdiyini xatırladıb. Cüdoçu Olimpiadada iştirak edəcəyinə ümid etsə də, son anda heyətə daxil edilməyib.
Ömərin karyerasında isə artıq atasının nəticələrini təkcə təkrarlamadığını, bəzi göstəricilərdə onu qabaqladığını deməyə əsas var. Dünya çempionatlarında hələlik hər ikisinin ən yaxşı nəticəsi bürünc medaldır. Bununla belə, 22 yaşlı cüdoçunun aktivində artıq 2026-cı ildə Daşkənddə keçirilən Böyük Dəbilqə turnirinin qızıl medalı, Bakı-2024 yarışının gümüş, Paris-2025 və Lozanna-2026 turnirlərinin isə bürünc medalları var. Elxanın bu seriyalı turnirlərdə medal qazandığı olmayıb.
Ömər yeniyetmə cüdosunda da kifayət qədər zəngin medal kolleksiyası toplayıb. O, 2023-cü ildə yeniyetmələr arasında Avropa çempionatının, 2024-cü ildə 23 yaşadək cüdoçuların Avropa çempionatının bürünc medalını qazanıb. Bir il sonra isə həmin yarışda gümüş medala sahib olub. 2023-cü ildə yeniyetmələr arasında dünya çempionatında beşinci yeri tutub. Maraqlıdır ki, Avropa çempionatındakı bürünc medal da ailə tarixindəki başqa bir nəticə ilə üst-üstə düşür: Ömərin əmisi babası Fərhad Rəcəbli bundan 45 il əvvəl, 1978-ci ildə eyni mükafata sahib olub.
Bu nəticələrin arxasında təkcə məşqlər deyil, zədələrlə mübarizə də dayanıb. Elxan oğlunun böyük yarışlarda iştirakının bir neçə dəfə sual altında qaldığını etiraf edib. Ayağından aldığı zədə səbəbindən Ömər yeniyetmələr arasında Avropa çempionatına hazırlaşarkən bəzən fəndləri oturaq vəziyyətdə işləməli olub.
Elxanla Ömərin texnikasını müqayisə etmək hazırda çətindir: atanın çıxışlarının videoyazıları açıq arxivlərdə demək olar ki, yoxdur. Ömərin güləş üslubu barədə isə həm görüşləri, həm də öz açıqlamaları müəyyən təsəvvür yaradır. O, rəqibin bədənini öz ətrafında dolamaqla icra edilən makikomi, ayağı qabağa qoyaraq rəqibi yıxmağa imkan verən tai-otoşi, eləcə də ayağın içəridən ilişdirilməsi ilə yerinə yetirilən ko-uçi-qari fəndlərindən istifadə edir. Onun əsas üstünlüklərindən biri isə parterdə mübarizə aparmaq və rəqibi saxlama fəndlərini uğurla tətbiq etmək bacarığıdır.
Ömər bu xüsusiyyətindən fevralda Daşkənddə qazandığı qələbədən sonra danışıb. Onun sözlərinə görə, saxlama fəndləri uşaqlıqdan xoşuna gəlib və bu bacarığı ona məşqçi Zaur Rəcəbli öyrədib. Cüdoçu parterdə mübarizəni hətta özünün “ehtiyat silahı” adlandırıb. Bakıda keçirilən dünya çempionatının həlledici görüşündə də məhz bu silah işə yarayıb.
Qazaxıstan təmsilçisi Abilayxan Jubanazarla bürünc medal uğrunda görüşdə azərbaycanlı cüdoçu əvvəlcə yuko qiymətləndirməsinə görə geri düşüb. Lakin ko-uçi-qari fəndi ilə hesabı bərabərləşdirib, mübarizəni parterə keçirib və rəqibini saxlama fəndi ilə məğlub edib. Beləliklə, ailənin idman tarixçəsinə doğma azarkeşləri önündə qazanılan ikinci dünya çempionatı bürüncü də əlavə olunub.
Qələbədən sonra Ömər əslində qızıl medal qazanmağı hədəflədiyini etiraf edib. Bununla belə, böyüklər arasında dünya çempionatında qazandığı ilk medal onun üçün mühüm nailiyyətdir. Üstəlik, bu, cüdoçunun böyüklər arasında dünya çempionatında debütü idi. Ömər medalını atasına həsr edib və Elxanın həm qələbələrdən, həm də məğlubiyyətlərdən sonra ona dəstək olduğunu vurğulayıb.
Ata və oğulu eyni soyad, çəki dərəcəsi və dünya çempionatının fəxri kürsüsündə tutduqları yer birləşdirir. Polşalı məşqçi Kravcik vasitəsilə onların idman yolları da gözlənilməz şəkildə kəsişib. Ancaq bu hekayə keçmişin təkrarı ilə bitmir. Ömərin qarşısında hələ uzun idman karyerası və atasının reallaşdıra bilmədiyi Olimpiya məqsədi var.
Buna görə də Bakıda keçirilən dünya çempionatında iki Rəcəbli ilə bağlı hekayəyə qayıtmağa dəyər. Söhbət sadəcə oğulun 25 il sonra atası ilə eyni medalı qazanmasından getmir. Bu, bir nəslin idman rəqabətinin sonrakı nəslə dəstəyə çevrildiyi, ailə ənənəsinin isə yeni davamını tapdığı nadir nümunədir.
